رعد سۈرىسى — ئايەت 3

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَدَّ الْأَرْضَ: زېمىننى كەڭ قىلىپ يايغان، كېڭەيتكەن.
• رَوَاسِيَ: (راسىيە سۆزىنىڭ كۆپلۈكى) مۇستەھكەم تۇرغان تاغلار.
• زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ: ئىككى خىل جۈپ، يەنى ھەر بىر مېۋىدىن ئىككى خىل تۈر (مەسىلەن: ئاق ۋە قارا، تاتلىق ۋە ئاچچىق).
• يُغْشِي: يېپىپ قويىدۇ، قاپلاپ قويىدۇ.
• آيَاتٍ: ئالامەتلەر، دەلىللەر، ئىبرەتلەر.
• يَتَفَكَّرُونَ: ئويلىنىدۇ، تەپەككۇر قىلىدۇ، پىكىر يۈرگۈزىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە مەرھەمىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئۇ زېمىننى كەڭ قىلىپ يېيىپ، ئىنسانلار ياشاشقا، ئېكىن ئېكىشكە ۋە تىرىكچىلىك قىلىشقا مۇناسىپ قىلىپ بەردى. زېمىننىڭ تەۋرەنمەسلىكى ۋە مۇقىم تۇرۇشى ئۈچۈن ئۇنىڭ ئۈستىدە مۇستەھكەم تاغلارنى ياراتتى. شۇنداقلا، ئىنسانلار، ھايۋانلار ۋە زىرائەتلەر ئىچىشى، ئېكىنلەرنى سۇغىرىشى ئۈچۈن زېمىندا دەريالارنى ئاققۇزۇپ بەردى. ئاللاھ تائالا زېمىندا ھەر خىل مېۋىلەردىن ئىككى خىل جۈپنى — مەسىلەن، تاتلىق ۋە ئاچچىق، ئاق ۋە قارا قاتارلىق تۈرلەرنى ياراتتى. بۇ ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ ۋە ئۇنىڭ يارىتىشتىكى نەپىسلىكىنىڭ ئىپادىسىدۇر. ئۇ كېچىنى كۈندۈزنىڭ ئۈستىگە يېپىپ قويىدۇ، شۇنىڭ بىلەن كۈندۈز يورۇق بولغاندىن كېيىن كېچە قاراڭغۇلۇق بولىدۇ. بۇ ئۆزگىرىشلەر ئىچىدە ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە قۇدرىتىگە دەلالەت قىلىدىغان نۇرغۇن ئالامەتلەر ۋە ئىبرەتلەر بار. بۇ ئالامەتلەر پەقەت ئويلىنىدىغان، تەپەككۇر قىلىدىغان ۋە ئاللاھنىڭ يارىتىشىدىكى ھېكمەتلەرنى چۈشىنىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن پايدىلىقتۇر.

3) دەۋەت ۋە ئىبرەت:

ئەي ئىنسان! بىر ئويلىنىپ باققىن: بۇ كەڭ زېمىن، مۇستەھكەم تاغلار، ئېقىپ تۇرغان دەريالار ۋە ھەر خىل مېۋىلەر — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن نېئمىتىدۇر. ئاللاھ بىزنى ياشاش ئۈچۈن ھەممە شارائىتنى تەييارلاپ بەردى. ئەگەر بىز تەپەككۇر قىلساق، بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى ئىسپاتلايدۇ. شۇڭا، كېلىڭلار، قەلبىمىزنى ئاچىيلى، ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلايلى ۋە ئۇنىڭ يارىتىشىدىكى ھېكمەتلەرنى چۈشىنىشكە تىرىشايلى. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغان ئىسلام دىنى ۋە قۇرئان كەرىم — بىز ئۈچۈن ئەڭ چوڭ مەرھەمەتتۇر. كېلىڭلار، قۇرئاننى ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەنىلىرىنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭ كۆرسەتمىلىرىگە ئەمەل قىلايلى. ئاللاھ بىزنى تەپەككۇر قىلىدىغان ۋە ئىبرەت ئالىدىغان بەندىلەردىن قىلسۇن!