رعد سۈرىسى — ئايەت 4

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• قِطَعٌ: پارچە-پارچە يەرلەر، بۆلەكلەر.
• مُتَجَاوِرَاتٌ: بىر-بىرىگە قوشنا، يېقىن.
• جَنَّاتٌ: باغ-بوستانلار.
• أَعْنَابٍ: ئۈزۈملەر.
• زَرْعٌ: زىرائەتلەر، ئېكىنلەر.
• نَخِيلٌ: خۇرما دەرەخلىرى.
• صِنْوَانٌ: بىر يىلتىزدىن چىققان، شاخلىنىپ ئۆسكەن خۇرما دەرەخلىرى.
• غَيْرُ صِنْوَانٍ: يەككە يىلتىزلىق، ئايرىم ئۆسكەن خۇرما دەرەخلىرى.
• يُسْقَىٰ: سۇغىرىلىدۇ.
• نُفَضِّلُ: ئارتۇق قىلىمىز، ئۈستۈنلۈك بېرىمىز.
• الْأُكُلِ: مېۋە، تەم، يېيىشلىك نەرسە.
• آيَاتٍ: ئالامەتلەر، دەلىللەر، ئىبرەتلەر.
• يَعْقِلُونَ: ئەقلىنى ئىشلىتىدۇ، چۈشىنىدۇ، تەپەككۇر قىلىدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

يەر يۈزىدە بىر-بىرىگە قوشنا، يېقىن تۇرغان پارچە-پارچە يەرلەر بار. بۇ يەرلەرنىڭ تۇپرىقى ۋە خۇسۇسىيىتى ئوخشاش بولسىمۇ، ئۇلارنىڭ ئۈنۈمى ۋە بەرىكىتى ئوخشاش ئەمەس. بەزىسى مۇنبەت بولۇپ، ئىنسانلارغا پايدىلىق نەرسىلەرنى ئۆستۈرسە، يەنە بەزىسى شورلۇق، تاتلىق يەر بولۇپ، ھېچقانداق زىرائەت ئۆسمەيدۇ. يەنە شۇ يەرلەردە ئۈزۈم باغلىرى، ھەر خىل زىرائەتلەر ۋە خۇرما دەرەخلىرى بار. بۇ خۇرما دەرەخلىرىنىڭ بەزىسى بىر يىلتىزدىن چىقىپ، شاخلىنىپ ئۆسكەن بولسا، يەنە بەزىسى يەككە يىلتىزلىق، ئايرىم ئۆسكەن. بۇ باغلار، زىرائەتلەر ۋە دەرەخلەرنىڭ ھەممىسى ئوخشاش بىر سۇ بىلەن سۇغىرىلىدۇ. شۇنداق بولسىمۇ، بىز ئۇلارنىڭ مېۋىسىنى، تەمىنى ۋە باشقا پايدىلىرىنى بىر-بىرىدىن ئارتۇق قىلىمىز. بەزىسى تاتلىق، بەزىسى ئاچچىق، بەزىسى چوڭ، بەزىسى كىچىك بولىدۇ. ئەگەرچە ئۇلار بىر-بىرىگە قوشنا بولۇپ، ئوخشاش بىر سۇ بىلەن سۇغىرىلسىمۇ، ئۇلارنىڭ مېۋىسى ۋە تەمى پەرقلىق بولىدۇ.

شۈبھىسىزكى، بۇلارنىڭ ھەممىسىدە ئەقلىنى ئىشلىتىپ، تەپەككۇر قىلىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن چوڭ ئىبرەتلەر ۋە دەلىللەر بار. چۈنكى ئۇلار بۇ ئالامەتلەرگە قاراپ، ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى، ھېكمىتىنى ۋە بىرلىكىنى تونۇيدۇ. بىر تۇپراق، بىر سۇ بولسىمۇ، مېۋىلەرنىڭ تەمى، رەڭگى ۋە شەكلىنىڭ پەرقلىق بولۇشى ئاللاھنىڭ چەكسىز قۇدرىتىنىڭ ۋە ئۇنىڭ ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىنىڭ روشەن دەلىلىدۇر. بۇنداق ئىنچىكە ۋە ھېكمەتلىك يارىتىلىشلار ئىنساننى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشقا ۋە شۈكۈر قىلىشقا چاقىرىدۇ. ئەقىللىق كىشىلەر بۇ ئالامەتلەردىن ئىبرەت ئېلىپ، ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى تونۇيدۇ ۋە ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىدۇ.