ابراہیم سۈرىسى — ئايەت 4

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• بِلِسَانِ قَوْمِهِ: ئۆز قەۋمىنىڭ تىلىدا، يەنى ئۇلار سۆزلەيدىغان ۋە چۈشىنىدىغان تىلدا.
• لِيُبَيِّنَ لَهُمْ: ئۇلارغا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئېنىق چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن.
• فَيُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاءُ: ئاللاھ خالىغان كىشىنى ھىدايەتتىن ئازدۇرىدۇ (ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ تاللىشى ۋە ھەقىقەتنى رەت قىلىشى سەۋەبىدىن).
• وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ: ئاللاھ خالىغان كىشىنى ھەقىقەتكە يېتەكلەيدۇ (ئۇنىڭ ئىخلاسى ۋە ئىزدىنىشى سەۋەبىدىن).
• الْعَزِيزُ: غالىب، ھېچكىم ئۇنىڭ ئىرادىسىنى يېڭەلمەيدىغان زات.
• الْحَكِيمُ: ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى، ھەر ئىشنى ئۆز ئورنىغا قويغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە پەيغەمبەرلىرىنى ئەۋەتىشتىكى ئۇلۇغ ھېكمىتىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ ھەر قانداق بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتكەندە، ئۇنى ئۆز قەۋمىنىڭ تىلىدا سۆزلەيدىغان قىلىپ ئەۋەتكەن. بۇنىڭ مەقسىتى، پەيغەمبەر ئۇلارغا ئاللاھنىڭ دىنىنى، ھەلەل-ھارامنى، بۇيرۇق ۋە چەكلىمىلەرنى ئېنىق چۈشەندۈرۈشى ئۈچۈن بولغان. ئەگەر پەيغەمبەر ئۇلار چۈشەنمەيدىغان تىلدا سۆزلىگەن بولسا، ئۇلار ھەقىقەتنى چۈشىنەلمەي، ئۈستىلىرىگە ھۆججەت ئورنىمايتتى. شۇڭا ئاللاھ ھەر بىر ئۈممەتكە ئۆز تىلىدا سۆزلەيدىغان پەيغەمبەر ئەۋەتكەن، بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا بولغان رەھمىتى ۋە ئادالىتىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر.

ئاندىن ئاللاھ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەرلەر پەقەت چۈشەندۈرۈش ۋە ئۇچۇر يەتكۈزۈش ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىدۇ، ئۇلار كىشىلەرنى ئىمانغا مەجبۇرلىيالمايدۇ. ھىدايەت پەقەت ئاللاھنىڭ قولىدا. ئاللاھ ئۆزىنىڭ ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ھەقىقەتتىن ئازدۇرىدۇ — بۇ ئۇنىڭ ھەقىقەتنى رەت قىلىشى ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىشى سەۋەبىدىن؛ ئاللاھ ئۆزىنىڭ پەزلى-مەرھەمىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلىدۇ — بۇ ئۇنىڭ ئىخلاس بىلەن ئىزدىنىشى ۋە ھەقىقەتكە ئىنتىلىشى سەۋەبىدىن. ئاللاھ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىبتۇر، ھەر ئىشنى ھېكمەت بىلەن قىلغۇچىدۇر. ئۇنىڭ ئازدۇرۇشىمۇ، ھىدايەت قىلىشىمۇ ئۆزىنىڭ چەكسىز ھېكمىتىگە ئاساسەن بولىدۇ، ھەرگىز ھېكمەتسىز ئەمەس.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ ھەر بىر ئۈممەتكە ئۇلار چۈشىنىدىغان تىلدا پەيغەمبەر ئەۋەتىپ، ھەقىقەتنى ئېنىق يەتكۈزگەن. شۇڭا ھەر بىر ئىنسان ئۈچۈن ھەقىقەتنى ئىزدەش، ئاڭلاش ۋە چۈشىنىش پۇرسىتى بار. كىمكى ئىخلاس بىلەن ھەقىقەتكە يۈزلەنسە، ئاللاھ ئۇنى ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ۋە ئادالىتىگە تەسلىم بولۇشقا، شۇنداقلا ھەقىقەتنى ئىزدەش ۋە ئۇنى قوبۇل قىلىشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغانلاردىن قىلسۇن، ھەقىقەتنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغانلاردىن قىلسۇن.