Isro surasi — Oyat 59

Kalimalarning ma'nolari:

• آيَات – mo''jizalar, aniq dalillar.
• مُبْصِرَة – ko'z oldida ochiq-oydin, yaqqol ko'rinadigan.
• فَظَلَمُوا بِهَا – uni inkor etib, o'zlariga zulm qildilar.
• تَخْوِيفًا – qo'rqitish, ogohlantirish uchun.

Tafsir:

Mushriklar Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)dan o'zlari tanlagan mo''jizalarni talab qilishgan edi. Alloh taolo ularning bu talabini rad etishining sababini bayon qilmoqda: avvalgi ummatlar ham xuddi shunday mo''jizalar talab qilishgan, lekin ular berilgan mo''jizalarni yolg'on deb bilishgan va shu tufayli halokatga uchraganlar. Masalan, Samud qavmiga Solih alayhissalomning mo''jizasi sifatida tog'dan chiqarilgan tuya berilgan edi. Bu tuya ular uchun haqiqatni ko'rsatuvchi ochiq-oydin bir alomat edi. Ammo ular unga zulm qildilar, ya'ni uni inkor etdilar va hatto o'ldirishga ham qasd qildilar. Shundan so'ng ularni azob ushladi.

Alloh taolo mo''jizalarni faqat qo'rqitish va ogohlantirish uchun yuboradi. Ya'ni, bu mo''jizalar bandalarni Allohning qudrati va payg'ambarlarning rostligiga ishonishga undash, gunoh va isyonlardan qaytarish uchun keladi. Agar insonlar bu ogohlantirishlarga quloq solmasalar, ularning oqibati avvalgi ummatlarnikidek halokat bo'ladi.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga rahmli bo'lib, ularni ixtiyoriy ravishda iymonga kelishlarini istaydi. Shuning uchun ham har bir da'vatda majburlash emas, balki ogohlantirish va targ'ib usuli qo'llaniladi.
2. Mo''jizalar Allohning hikmati va irodasi bilan yuboriladi. Payg'ambar alayhissalomdan mo''jiza talab qilish o'rniga, ularga berilgan Qur'on kabi ulug' mo''jizaga qarab, undan saboq olish lozim.
3. O'tgan ummatlarning qissalaridan ibrat olish — mo''jizalarni inkor etishning oqibati halokat ekanini ko'rsatadi. Bu esa mo'minlarni sabr-qanoatga va Allohning amriga bo'ysunishga yetaklaydi.
4. Alloh taoloning azobi kelishidan oldin ogohlantirishi Uning bandalariga bo'lgan cheksiz rahm-shafqatining belgisidir. Bu esa insonni tavbaga va to'g'ri yo'lga qaytishga chorlaydi.