سوره اسراء — آیه 59

## معانی واژگان

• «مُبْصِرَةً»: روشن، آشکار و بیناکننده؛ معجزهای که دیده میشود و حقیقت را آشکار میسازد.
• «فَظَلَمُوا بِهَا»: به آن (ناقه) کفر ورزیدند و با انکار آن، بر خود ستم کردند.
• «تَخْوِيفًا»: بیم دادن و هشدار دادن به بندگان.

## تفسیر آیه

آنچه ما را از فرستادن معجزات پیشنهادی مشرکان (مانند زندهکردن مردگان یا تبدیل کوهها به طلا) بازداشت، این نبود که قدرت بر آن نداریم، بلکه سنت ما بر این جاری شده که هرگاه امتهای پیشین معجزات پیشنهادی خود را دریافت کردند و آنها را تکذیب نمودند، نابودشان کردیم. از این رو، اگر این معجزات را برای مشرکان مکه میفرستادیم و آنها ایمان نمیآوردند، عذاب نابودکننده بر آنان نازل میشد؛ در حالی که خداوند اراده کرده بود که این امت تا قیامت باقی بماند و ایمان آوردنشان با اختیار و انتخاب خودشان باشد، نه با اکراه و اجبار.

خداوند به عنوان نمونه، به قوم ثمود (قوم صالح) ناقهای معجزهآسا و روشنگر عطا کرد که نشانهای آشکار بر صدق پیامبرشان بود. اما آنها به آن کفر ورزیدند و با انکار و آزار رساندن به آن، بر خود ستم کردند و سرانجام به عذاب الهی گرفتار شدند.

ارسال معجزات بر دستان پیامبران، هدفی جز بیم دادن بندگان و هشدار به آنان ندارد تا از غفلت بیدار شوند، به حق ایمان بیاورند و از عذاب الهی بترسند. این معجزات برای آن نیست که مردم را به اجبار به ایمان بکشاند، بلکه برای آن است که دلها را بیدار کند و راه هدایت را روشن سازد.

## فواید و پیامهای آیه

1. رحمت الهی بر این امت: تأخیر در نزول معجزات پیشنهادی مشرکان، نشانه لطف خداوند به این امت است تا فرصت توبه و ایمان آوردن با اختیار را داشته باشند و گرفتار عذاب استیصال نشوند.
2. سنت الهی در مورد تکذیبکنندگان: خداوند در برابر کسانی که معجزات آشکار را تکذیب کنند، سختگیر است و عذاب او دیر نمیآید؛ پس باید از سرنوشت امتهای پیشین عبرت گرفت.
3. معجزات وسیلهای برای بیداری است، نه اجبار: هدف از معجزات، ترساندن و هشدار دادن به بندگان است تا با اختیار خود به سوی ایمان و تقوا حرکت کنند، نه اینکه ایمان آنان اجباری و بیروح باشد.
4. ظلم به خود، نتیجه کفر به نشانههای الهی: کسانی که آیات و نشانههای خداوند را انکار میکنند، در حقیقت به خود ستم میکنند و عواقب آن دامنگیر خودشان خواهد شد.
5. اهمیت عبرتگیری از تاریخ: داستان ثمود و ناقه صالح، درس بزرگی برای همه نسلهاست که نشانههای الهی را جدی بگیرند و از تکذیب آن بپرهیزند.