بقرہ سۈرىسى — ئايەت 110

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• أَقِيمُوا الصَّلَاةَ: نامازنى تولۇق ۋە كامىل ئادا قىلىڭلار. "ئىقامە" دېگەنلىك بىر نەرسىنى تىك تۇرغۇزۇش، يەنى نامازنى ئۇنىڭ شەرتلىرى، رۇكۇنلىرى ۋە ۋاجىبلىرىنى تولۇق ئورۇنلاش بىلەن قىيام قىلىش دېگەنلىكتۇر.
• آتُوا الزَّكَاةَ: زاكاة بېرىڭلار. زاكاة لۇغەتتە "پاكلاش، كۆپەيتىش" مەنىسىدە بولۇپ، شەرىئەتتە مالنىڭ مەلۇم مىقدارىنى شەرىئەت بەلگىلىگەن كىشىلەرگە بېرىش دېگەنلىكتۇر.
• وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ: ئۆزۈڭلار ئۈچۈن ئالدىن تەييارلىغان ھەر قانداق ياخشىلىق. "تُقَدِّمُوا" دېگەنلىك ئالدىن ئەۋەتىش، يەنى ئۆلۈشتىن بۇرۇن قىلىپ قويغان ياخشى ئەمەللەر.
• تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ: ئۇنىڭ ساۋابىنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا تاپىسىلەر.
• بَصِيرٌ: كۆرگۈچى، ھەر ئەمەلىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! نامازنى ئۇنىڭ بارلىق شەرتلىرى، رۇكۇنلىرى ۋە ۋاجىبلىرىنى تولۇق ئورۇنلاش ئارقىلىق كامىل ئادا قىلىڭلار. شۇنداقلا ئاللاھ سىلەرگە پەرز قىلغان زاكااتنى ماللىرىڭلارنىڭ ھەقىقىي لايىقى بولغان كىشىلەرگە بېرىڭلار. بىلىڭلاركى، سىلەر ھاياتىڭلاردا قىلغان ھەر قانداق ياخشى ئەمەل — ناماز، زاكاة، سەدىقە، ياكى باشقا ياخشىلىقلار بولسۇن — ئۆلۈشتىن ئىلگىرى ئۆزۈڭلار ئۈچۈن ئالدىن ئەۋەتكەن ھەر قانداق ياخشىلىقنىڭ ساۋابىنى قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا تاپىسىلەر. ئاللاھ ھەر بىرىڭلارنىڭ ئەمىلىگە يارىشا مۇكاپات بېرىدۇ. شەكسىزكى، ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان بارلىق ئەمەللىرىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر، ھېچقانداق ئەمەل ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ ۋە بىكارغا كەتمەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ناماز ۋە زاكاة ئىسلام دىنىنىڭ ئەڭ مۇھىم ئىككى ئىبادەت رۇكنى بولۇپ، بۇلار مۆمىننىڭ ئاللاھ بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى ۋە جەمئىيەت بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى تەڭشەيدۇ.
• ياخشى ئەمەللەرنىڭ ساۋابى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ساقلىنىدۇ، ھەرگىز زايە بولمايدۇ. بۇ مۆمىننى ياخشىلىق قىلىشقا ئۈمىد بېغىشلايدۇ.
• ئاللاھ ھەر ئەمەلنى كۆرۈپ تۇرىدۇ، شۇڭا كىشى ئەمەللىرىنى ئىخلاس بىلەن قىلىشى كېرەك. بۇ ئايەت ئىنساننى ئاللاھنىڭ نازارىتىدە ئىكەنلىكىنى ھېس قىلدۇرۇپ، ياخشى ئەمەللەرگە رىغبەتلەندۈرىدۇ.
• ئۆلۈشتىن بۇرۇن قىلىنغان ھەر قانداق ياخشى ئەمەل ئاخىرەت ئۈچۈن ئەڭ ياخشى زىرائەتتۇر. بۇ ئايەت ئىنساننى دۇنيا ھاياتىدا پۇرسەتنى غەنىمەت بىلىپ، ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننى پەقەت ئاخىرەت ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى دۇنيا ۋە ئاخىرەتنىڭ ياخشىلىقى ئۈچۈن تەڭ ئەمەل قىلىشقا چاقىرىدۇ. ناماز ئىنساننى مەنىۋى جەھەتتىن تازىلىسا، زاكاة جەمئىيەتنىڭ ئىقتىسادىي تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلايدۇ.