بقرہ سۈرىسى — ئايەت 154

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• سَبِيلِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ يولى، يەنى ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن قىلىنغان جىھاد ۋە ئۇنىڭ يولىدىكى ئەمەللەر.
• أَمْوَاتٌ: ئۆلۈكلەر، جېنى ئۈزۈلگەن كىشىلەر.
• أَحْيَاءٌ: تىرىكلەر، ھاياتلىقى داۋام قىلىۋاتقانلار.
• تَشْعُرُونَ: سىلەر ھېس قىلمايسىلەر، سىلەر بىلمەيسىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھنىڭ يولىدا، يەنى ئاللاھنىڭ كەلىمىسى ئۈستۈن بولۇشى ئۈچۈن جىھاد قىلىپ شېھىت بولغان كىشىلەر ھەققىدە «ئۇلار ئۆلدى، ئۆلۈكتۇر» دەپ قەتئىي ئېيتىپ قويماڭلار. ئۇلار سىلەر ئويلىغاندەك يوق بولۇپ كەتكەن ئەمەس، بەلكى ئۇلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەقىقىي ھاياتلىق بىلەن تىرىكتۇر. ئۇلارنىڭ ھاياتلىقى ئۆزگىچە بىر ھايات بولۇپ، ئۇنىڭ ماھىيىتىنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ. لېكىن سىلەر ئۇلارنىڭ بۇ ھاياتلىقىنى ھېس قىلالمايسىلەر، چۈنكى بۇ ھاياتلىق سىلەرنىڭ ئادەتتىكى ھېس-تۇيغۇلىرىڭلار بىلەن ئىدراك قىلىنىدىغان ھاياتلىق ئەمەس. بۇ ئايەت شېھىتلەرنىڭ قەبرىسىدە نېئمەت ۋە رازىلىق ئىچىدە بولىدىغانلىقىغا دەلىل بولىدۇ. بۇ ئايەت ئەسلىدە بەدرى ئۇرۇشىدا شېھىت بولغان مۇسۇلمانلار ھەققىدە نازىل بولغان.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھنىڭ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە شېھىت بولۇش ئەڭ ئۈلۈغ مەرتىۋە بولۇپ، شېھىتلەر ئۆلگەن ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا تىرىك ۋە رازىلىققا ئېرىشكەنلەردۇر. بۇ مۆمىنلەرنىڭ قەلبىگە جاسارەت ۋە ئۈمىد بېغىشلايدۇ.
• ئىسلام دىنى ئۆلۈمنى يوقىلىش دەپ قارىمايدۇ، بەلكى ئۇنى بىر ھايات باسقۇچىدىن يەنە بىر ئەبەدىي ھاياتقا ئۆتۈش دەپ قارايدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئاخىرەت ئېتىقادىنىڭ گۈزەللىكىنى ۋە ئىنسانغا بەرگەن روھىي تەسەللىسىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا مۆمىنلەرنى شېھىتلەر ھەققىدە خاتا قاراشتا بولۇشتىن ئاگاھلاندۇرۇپ، ئۇلارنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالىنى بىلدۈرۈپ قويدى. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىنسانلارنى ھەقىقەتكە يېتەكلەيدىغان، ئۇلارنىڭ روھىنى كۆتۈرىدىغان دىن ئىكەنلىكىنى نامايان قىلىدۇ.
• شېھىتلەرنىڭ قەبرىسىدە نېئمەت ۋە رازىلىق بولىدىغانلىقى بىزگە ئۆلگەندىن كېيىنمۇ ھاياتلىقنىڭ داۋام قىلىدىغانلىقىنى، ئاللاھنىڭ ئادىللىقى ۋە رەھمىتىنىڭ چەكسىز ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ. بۇ ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ۋە ئۇنىڭغا ئىشەنچنى تېخىمۇ كۈچەيتىدۇ.