بقرہ سۈرىسى — ئايەت 155

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• وَلَنَبْلُوَنَّكُم — ئەلۋەتتە سىلەرنى سىنايمىز، ئىمتىھان قىلىمىز.
• الْخَوْف — قورقۇنچ، يەنى دۈشمەندىن قورقۇش.
• الْجُوع — ئاچلىق، يەنى ئوزۇق-تۈلۈكنىڭ يېتىشمەسلىكى.
• نَقْص — كېمىيىش، ئازىيىش.
• الثَّمَرَات — مېۋىلەر، ھوسۇللار.
• الصَّابِرِين — سەۋر قىلغۇچىلار، بېسىملىق ۋە چىداملىق كىشىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە خىتاب قىلىپ: بىز سىلەرنى ھەر خىل بەلە-مۇسىبەتلەر بىلەن سىنايمىز، دەپ ئۇقتۇرىدۇ. بۇ سىناقلارنىڭ بىرىنچىسى — دۈشمەن تەرەپتىن كېلىدىغان قورقۇنچ؛ ئىككىنچىسى — ئوزۇق-تۈلۈكنىڭ يېتىشمەسلىكىدىن كېلىپ چىققان ئاچلىق؛ ئۈچىنچىسى — مال-مۈلۈكنىڭ زىيانغا ئۇچرىشى ياكى تاپقىلى بولمايدىغان دەرىجىدە قىيىنلىشىشى؛ تۆتىنچىسى — جانلارنىڭ ئۆلۈم، كېسەل-ئاپەت ياكى ئاللاھ يولىدىكى شېھىتلىك بىلەن ئازىيىشى؛ بەشىنچىسى — مېۋە-چېۋە ۋە ھوسۇللارنىڭ ئاپەت، قۇرغاقچىلىق ياكى بۇزۇلۇش سەۋەبىدىن كېمىيىشى. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئىنسان ھاياتىدا ئۇچرايدىغان سىناقلاردۇر.

ئاللاھ بۇ سىناقلارنى پەقەت سىلەرنىڭ ئىمانىڭلارنىڭ ھەقىقىيلىقىنى ئاشكارىلاش، كىمنىڭ سەۋر قىلغۇچى، كىمنىڭ سەۋرسىز ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن قويىدۇ. ئاللاھ ھەممە ئىشنى بىلگۈچىدۇر، لېكىن سىناق ئارقىلىق ئىنساننىڭ ئەمەلىي ھەرىكىتىنى ئاشكارىلايدۇ.

ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئاللاھ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ: سەۋر قىلغۇچىلارغا خۇشخەۋەر بەر، دەيدۇ. يەنى بۇ دۇنيادا ۋە ئاخىرەتتە ئۇلارنى خۇشال قىلىدىغان ياخشى ئاقىۋەت، مۇكاپات ۋە رازىلىق بارلىقىنى ئۇقتۇرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

بىرىنچىدىن، بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە ھاياتنىڭ سىناقسىز ئۆتمەيدىغانلىقىنى، بەلە-مۇسىبەتلەرنىڭ ئىمان ئىمتىھانىنىڭ بىر قىسمى ئىكەنلىكىنى ئۆگىتىدۇ. بۇ ئىنساننىڭ قىيىنچىلىق ئالدىدا ئۈمىدسىزلىنىپ قالماسلىقىغا ياردەم بېرىدۇ.

ئىككىنچىدىن، سەۋر قىلىشنىڭ ئەڭ ئۇلۇغ ئەخلاق ئىكەنلىكى، سەۋر قىلغۇچىلارغا ئاللاھنىڭ خۇشخەۋەر بەرگەنلىكى بىلدۈرۈلىدۇ. بۇ ئىنساننى قىيىنچىلىقلارغا چىداملىق بولۇشقا، ئاللاھنىڭ مۇكاپاتىغا ئىشىنىشكە تەرغىب قىلىدۇ.

ئۈچىنچىدىن، بۇ ئايەت ئىسلام دىنىنىڭ رېئاللىقنى تونۇيدىغان، ئىنساننىڭ ئاجىزلىقىنى چۈشىنىدىغان، شۇنداقلا ئۇنىڭغا ئۈمىد ۋە سەۋر بىلەن يۆلەك بولىدىغان دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ۋە ئىشەنچنى ئاشۇرىدۇ.

تۆتىنچىدىن، ئايەتتە تىلغا ئېلىنغان سىناقلارنىڭ ھەممىسى ئىنسان ھاياتىدا ئۇچرايدىغان ئاددىي ئىشلار بولۇپ، بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسان ھاياتى بىلەن بەغرۇر باغلانغانلىقىنى، ئۇنىڭ ھەر بىر قىيىنچىلىقىغا جاۋاب بېرىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئەمەلىي ۋە ئىنسانپەرۋەر دىن ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ.