સૂરા અલ-બકરા — આયત 154

શબ્દોના અર્થ:

• لَا تَقُولُوا: તમે એમ ન કહો.
• لِمَن يُقْتَلُ: તે લોકો વિશે જે માર્યા જાય છે.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: અલ્લાહના માર્ગમાં (એટલે કે જિહાદમાં).
• أَمْوَاتٌ: મૃતકો.
• بَلْ أَحْيَاءٌ: પરંતુ તેઓ જીવિત છે.
• لَا تَشْعُرُونَ: તમે સમજી શકતા નથી.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા ઈમાનવાળાઓને સંબોધીને ફરમાવે છે કે જેઓ અલ્લાહના માર્ગમાં લડતાં શહીદ થાય છે, તેમના વિશે એવું ન કહો કે તેઓ મરી ગયા છે, જેમ બીજા લોકો મરે છે. વાસ્તવમાં તેઓ મૃત નથી, પરંતુ જીવિત છે — તેમને તેમના રબ પાસે એક ખાસ પ્રકારનું જીવન આપવામાં આવ્યું છે, જેની હકીકત અલ્લાહ સિવાય કોઈ જાણતું નથી. પરંતુ તમે તેમના જીવનને તમારી સામાન્ય સમજથી અનુભવી શકતા નથી, કારણ કે તે એક વિશેષ જીવન છે જેનું જ્ઞાન ફક્ત વહ્ય (દિવ્ય સંદેશ) દ્વારા જ મળી શકે છે. આ આયત બદરના યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા મુસ્લિમોના સંદર્ભમાં ઉતરી હતી. આમાં કબરના જીવન અને શહીદોને મળતી નેઅમત (આશીર્વાદ) તરફ સંકેત છે.

આ આયતથી મળતા ફાયદા:

1. શહાદતની ઉચ્ચતા: અલ્લાહના માર્ગમાં શહીદ થવું એ સૌભાગ્યની વાત છે, અને શહીદોને ખાસ દરજ્જો આપવામાં આવે છે.
2. મૃત્યુની સમજ સુધારવી: શહીદોને મૃત માનવું એ ખોટી સમજ છે; તેઓ અલ્લાહ પાસે જીવિત છે.
3. કબરના જીવન પર ઈમાન: આ આયત કબરના જીવન (બરઝખ) પર ઈમાન લાવવાનો પુરાવો છે.
4. અલ્લાહની કુદરતની ઓળખ: અલ્લાહની શક્તિ અપાર છે — તે મૃત્યુ પછી પણ જીવન આપી શકે છે.
5. જિહાદની પ્રેરણા: આ આયત મુસ્લિમોને અલ્લાહના માર્ગમાં બલિદાન આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે, કારણ કે શહાદત એ નુકસાન નથી પરંતુ સૌભાગ્ય છે.
6. ઈસ્લામની સૌંદર્યતા: ઈસ્લામ શહીદોને સન્માન આપે છે અને તેમના બલિદાનને વ્યર્થ નથી ગણતો — આ દર્શાવે છે કે ઈસ્લામ કેટલો દયાળુ અને ન્યાયી ધર્મ છે.