سوره بقره — آیه 156

معانی کلمات:

• مُصِیبَة: هر پیشامد ناخوشایند و ناگواری که به انسان برسد، مانند مرگ، بیماری، فقر و از دست دادن عزیزان.
• إِنَّا لِلَّهِ: ما متعلق به خداوند هستیم و او مالک حقیقی ماست.
• رَاجِعُونَ: بازگشتکنندگان؛ یعنی به سوی او برمیگردیم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، صفت برجستهی صابران واقعی را بیان میکند: آنان کسانی هستند که وقتی بلایی به آنان میرسد یا حادثهای ناخوشایند برایشان پیش میآید، زبان به شکایت نمیگشایند و بیقراری نمیکنند، بلکه با قلبی آرام و زبانی خاضع میگویند: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ»؛ یعنی ما بندگان و مملوک خداییم؛ او هرگونه که بخواهد در مال و جان و هستی ما تصرف میکند و ما حق اعتراض بر او را نداریم. اوست که ما را آفریده و نعمتهای بیشماری به ما عطا کرده است؛ پس هرچه از ما بگیرد، بهحق گرفته است. و سرانجامِ ما نیز به سوی اوست؛ در روز قیامت به پیشگاه او بازمیگردیم تا حساب و جزای اعمالمان داده شود. این جمله، هم نشانهی تسلیم و رضاست و هم یادآور این حقیقت است که دنیا محل ماندن نیست و همهچیز از آنِ خداست و به سوی او بازمیگردد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که در برابر مصیبتها، صبر و تسلیم در برابر قضای الهی بهترین راه است و با این ذکر، دل آرام میگیرد و ایمان تقویت میشود.
• یادآوری اینکه ما مالک خود نیستیم و همهچیز از آنِ خداست، انسان را از ناامیدی و اعتراض بازمیدارد و او را به توکل و رضا سوق میدهد.
• باور به بازگشت به سوی خداوند، به زندگی معنا میبخشد و انسان را از وابستگی به دنیا و نعمتهای زودگذر آن رها میکند و او را برای آخرت آماده میسازد.
• این جمله، مایهی آرامش روحی و روانی در سختترین لحظات زندگی است و به مسلمان میآموزد که در برابر قضای الهی، نه تنها ناشکری نکند، بلکه با امید به پاداش صابران، به خداوند پناه ببرد.