Baqara surasi — Oyat 164

Kalimalarning ma'nolari:

• الْفُلْكِ – kemalar.
• تَصْرِيفِ الرِّيَاحِ – shamollarning turli tomondan, turli holatda kelishi va yo‘nalishining o‘zgarishi.
• الْمُسَخَّرِ – bo‘ysundirilgan, irodasiga bo‘ysunib harakatlanadigan.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda o‘zining qudrati va yagonaligiga ishora qiluvchi ulkan belgilarni sanab o‘tadi. Osmoularning balandligi, kengligi va ulug‘vorligi, yerning tog‘lari, tekisliklari va dengizlari bilan yaratilishi – bularning barchasi Yaratguvchining cheksiz qudratini ko‘rsatadi. Kechaning va kunduzning almashinuvi, ularning uzun-qisqaligi, yorug‘lik va zulmatning navbatlashuvi ham Allohning buyuk alomatlaridandir.

Dengizda suzib yuruvchi kemalar esa odamlarga foyda keltiradi – ular yuklarni, oziq-ovqatni, kiyim-kechakni va boshqa zarur narsalarni bir joydan ikkinchi joyga yetkazadi. Bu ham Allohning inoyati bilan amalga oshadi.

Alloh osmondan yomg‘ir suvini tushiradi va u orqali o‘lik yerni tiriltiradi. Qurigan, hech qanday o‘simliksiz tuproq yomg‘irdan keyin yam-yashil bo‘lib, go‘zallik kasb etadi. Yana Alloh o‘sha yerda har xil jonzotlarni – sudraluvchilarni, hayvonlarni, hasharotlarni tarqatadi. Shuningdek, shamollarning turli tomondan esishi, ularning issiq-sovuq, kuchli-yumshoq bo‘lishi, bulutlarning osmon bilan yer o‘rtasida Allohning izni bilan harakatlanishi va yomg‘ir olib kelishi – bularning barchasi Allohning hikmati va qudratiga dalildir.

Bu sanab o‘tilgan barcha narsalar aqlini ishlatadigan, fikr yuritadigan odamlar uchun Allohning yagonaligi, Uning yagona ibodatga loyiq ekanligi haqida aniq dalillar va hujjatlardir. Kim bu belgilar ustida o‘ylab ko‘rsa, albatta, bu olamning o‘z-o‘zidan paydo bo‘lishi mumkin emasligini, balki buyuk bir Yaratguvchisi borligini anglaydi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Atrofimizdagi har bir narsa – osmonu zamin, kecha-yu kunduz, dengizlar, shamollar, bulutlar – barchasi Allohning qudrati va hikmatiga guvohlik beradi. Inson shu belgilar ustida o‘ylab, Yaratganini tanishi lozim.
2. Allohning ne’matlari cheksizdir. Kemalar, yomg‘ir, o‘simliklar, hayvonlar – bularning barchasi inson uchun yaratilgan. Bu ne’matlarni ko‘rib, shukr qilishimiz kerak.
3. Aql-idrok insonga berilgan eng katta ne’matdir. Bu aqlni to‘g‘ri ishlatib, olamdagi alomatlardan ibrat olish – har bir musulmonning vazifasidir.
4. Yerning o‘likdan keyin tirilishi – qiyomatda qayta tirilishning yaqqol misolidir. Yerni yomg‘ir bilan tiriltirgan Zot, albatta, o‘liklarni ham qayta tiriltirishga qodirdir.