Аль-Бакара сүрөсү — Аят 165

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَندَادًا (андаадан): «Андад» сөзүнүн жекелик түрү «нидд» болуп, «окшош, теңдеш, шерик» дегенди билдирет. Бул жерде Аллахтан башка сыйынып, ага теңеп коюлган кудайлар, буттар же башка нерселерди түшүндүрөт.
• يُحِبُّونَهُمْ (юхиббуунаһум): «Аларды сүйүшөт» деген мааниде. Бул жерде мушриктер өздөрүнүн жалган кудайларын сүйүшөрү айтылат.
• كَحُبِّ اللَّهِ (ка-хуббиллааһ): «Аллахты сүйгөндөй» дегенди билдирет. Башкача айтканда, мушриктер буттарын Аллахты сүйүүгө татыктуу болгон даражада сүйүшөт.
• أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّهِ (ашадду хуббан лиллааһ): «Аллахты сүйүүдө эң күчтүү» деген мааниде. Ыймандуулардын Аллахка болгон сүйүүсү мушриктердин буттарына болгон сүйүүсүнөн алда канча артык жана терең.
• الْقُوَّةَ (аль-куввата): «Күч, кубат, кудурет» дегенди түшүндүрөт. Бул жерде бардык күч-кубат жалгыз Аллахка таандык экендиги баяндалат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына ушундай ачык-айкын далилдерге карабастан, адамдардын арасында Аллахтан башка нерселерди өзүнө теңеп, аларды кудай тутуп, сыйынган адамдар бар. Алар ошол жалган кудайларын Аллахты сүйгөндөй эле күчтүү сүйүшөт. Бирок чыныгы ыйман келтирген мусулмандар Аллахты сүйүүдө эң чың, эң бекем жана эң терең. Себеби алар сүйүүнү бүт бойдон Аллахка арнап, Ага эч кимди шерик кылышпайт. Ал эми мушриктер болсо жакшылык күндөрүндө буттарын сүйүшөт, бирок башына кыйынчылык түшкөндө Аллахтан башка эч кимге дуба кылышпайт, жалгыз Аллахка гана кайрылышат. Ошондой эле, эгерде залымдык кылган адамдар акыреттеги азапты өз көздөрү менен көргөндө, бардык күч-кубат, кудурет жалгыз Аллахка таандык экендигин жана Аллахтын азабы катуу экендигин билишсе, алар Аллахка эч кимди шерик кылбайт эле. Бирок алар муну дүйнөдө түшүнбөй, акыреттеги азапты көргөндө гана билишет, бирок ал кезде өкүнүү пайда бербейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахты сүйүү – ыймандын эң негизги белгиси. Чыныгы ыймандуу адам Аллахты бардык нерседен артык сүйөт. Бул сүйүү ага дүйнөдө да, акыретте да бакыт алып келет.
• Шерик кылуу – эң чоң залымдык. Аллахка башка нерселерди теңеп, аларды сүйүү жана аларга сыйынуу адамдын өзүнө кылган эң чоң залалы. Бул адамды тозокко алып барат.
• Ыймандуулардын сүйүүсү туруктуу жана чын жүрөктөн. Алар Аллахты жакшылыкта да, кыйынчылыкта да сүйүшөт, Ага гана дуба кылышат жана Ага гана таянышат.
• Акыреттеги азапты эстөө – туура жолго түрткү берет. Эгер адам акыреттеги азапты эстеп, андан корксо, ал Аллахка шерик кылбайт жана Ага чын ыкластан сыйынат.
• Бардык күч-кубат Аллахка таандык. Адам башына кыйынчылык түшкөндө муну терең түшүнүп, жалгыз Аллахка гана кайрылышы керек. Бул – ыймандын жана таваккулдун (Аллахка таянуунун) белгиси.

Бул аят бизди Аллахты чын жүрөктөн сүйүүгө, Ага эч кимди шерик кылбоого жана Анын азабынан коркуп, жакшылык иштерди кылууга чакырат. Аллахты сүйүү – жүрөктүн тынчтыгынын, жашоонун маңызынын жана акыреттеги бакыттын булагы.