بقرہ سۈرىسى — ئايەت 165

1) مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• أَندَادًا: «نەدد» سۆزىنىڭ كۆپلۈكى بولۇپ، «تەڭداش، شېرىك، ئوخشاش» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە ئاللاھقا شېرىك قىلىنغان بۇت-سەنمەلەر ۋە باشقا مەبۇدلارنى كۆرسىتىدۇ.
• مِن دُونِ اللَّهِ: «ئاللاھنى قويۇپ، ئاللاھتىن باشقا» دېگەن مەنىدە.
• الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا: «بارلىق كۈچ-قۇدرەت پەقەت ئاللاھقا خاستۇر» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنىڭ ئىككى خىل ئەھۋالىنى سېلىشتۇرۇپ بايان قىلىدۇ. بەزى كىشىلەر ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزلىرى ئۈچۈن بۇت-سەنمەلەرنى ۋە باشقا مەبۇدلارنى شېرىك قىلىپ، ئۇلارنى ئاللاھنى ياخشى كۆرگەندەك ياخشى كۆرىدۇ. ئۇلار بۇ مەبۇدلارغا ئاللاھقا بېرىلىشقا تېگىشلىك مۇھەببەت، ئۇلۇغلاش ۋە ئىتائەتنى بېرىدۇ. ئەمما ھەقىقىي مۇئمىنلەر بولسا، ئاللاھنى ھەممىدىن بەكرەك ۋە ئەڭ چوڭقۇر ياخشى كۆرىدۇ. چۈنكى ئۇلار مۇھەببەتلىرىنى پەقەت ئاللاھقا خالىس قىلغان، ياخشىلىق ۋە يامانلىق ھەر ئىككى ھالەتتە ئاللاھنى ياخشى كۆرىدۇ ۋە ئۇنىڭغا يۆتكىلىدۇ. مۇشرىكلار بولسا پەقەت ياخشىلىق ھالىتىدىلا ئۆز مەبۇدلىرىنى ياخشى كۆرىدۇ، يامانلىق ۋە قىيىنچىلىق ھالىتىدە بولسا پەقەت ئاللاھقىلا ئىلتىجا قىلىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا: ئەگەر شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ-مەئسىيەت بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان كىشىلەر ئاخىرەتتە ئازابنى كۆرگەن چاغدا، ھەقىقەتەن بارلىق كۈچ-قۇدرەتنىڭ پەقەت ئاللاھقا خاس ئىكەنلىكىنى ۋە ئاللاھنىڭ ئازابىنىڭ قاتتىق ئىكەنلىكىنى بىلگەن بولسا ئىدى، ئۇلار ھەرگىز ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرمەيتتى. بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئويغا سېلىپ، پەقەت ئاللاھقىلا خالىس مۇھەببەت باغلاشقا ۋە ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىققا چاقىرىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھقا بولغان مۇھەببەت ھەر قانداق مۇھەببەتتىن ئۈستۈن بولۇشى كېرەك. مۇئمىن ئاللاھنى ھەممىدىن بەكرەك ياخشى كۆرىدۇ.
• شېرىك كەلتۈرۈش ئەڭ چوڭ زۇلۇم بولۇپ، ئۇ ئىنساننى ئاخىرەت ئازابىغا ئېلىپ بارىدۇ.
• ئاللاھنىڭ قۇدرىتى چەكسىز، بارلىق كۈچ-قۇۋۋەت پەقەت ئۇنىڭ قولىدا. بۇنى چۈشىنىش ئىنساننى تەۋھىدكە يېتەكلەيدۇ.
• ئىمان ۋە خالىس مۇھەببەت ئىنساننى ھەر ئىككى دۇنيادا بەخت-سائادەتكە ئېرىشتۈرىدۇ. ئاللاھقا بولغان سەمىمىي مۇھەببەت ئىنساننىڭ قەلبىنى نۇرلاندۇرۇپ، ھاياتىغا مەنىدە بېرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ئازابى قاتتىق، ئەمما ئۇنىڭ رەھمىتىمۇ كەڭ. تەۋبە قىلىپ، خالىس ئىمان بىلەن ئاللاھقا يۈزلەنگەن كىشى ئۈچۈن ئۈمىد ھەمىشە بار.