સૂરા અલ-બકરા — આયત 186

શબ્દોની સમજૂતી:

• عِبَادِي: મારા બંદાઓ, એટલે કે મારા સર્જન અને આજ્ઞાપાલન કરનારા લોકો.
• قَرِيبٌ: નજીક, એટલે કે જ્ઞાન, સાંભળવા અને જવાબ આપવામાં નજીક.
• دَعْوَةَ الدَّاعِ: માંગનારની માંગ, પ્રાર્થના કરનારની પ્રાર્થના.
• فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي: તેઓ મારી આજ્ઞાપાલન કરે, મારો હુકમ માને.
• يَرْشُدُونَ: તેઓ સન્માર્ગ પામે, સાચો રસ્તો શોધી લે. "રુશ્દ" એટલે સન્માર્ગ, જે "ગય" (કુમાર્ગ) નો વિરોધી શબ્દ છે.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા તેમના પ્રિય નબી (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) ને સંબોધીને ફરમાવે છે: જ્યારે મારા બંદાઓ તમારી પાસે મારા વિશે પૂછે કે અલ્લાહ ક્યાં છે? શું તે આપણી પ્રાર્થના સાંભળે છે? તો તમે તેમને જવાબ આપો કે હું તેમની ખૂબ નજીક છું. હું તેમની હાલતથી વાકેફ છું, તેમની પ્રાર્થના સાંભળું છું અને તેમને જવાબ આપું છું. તેમને મારી પાસે પહોંચવા માટે કોઈ વચેટિયાની જરૂર નથી, ના તેમને ઊંચા અવાજે બોલવાની જરૂર છે. જ્યારે પ્રાર્થના કરનારો નિષ્ઠાપૂર્વક મને પુકારે છે, ત્યારે હું તેની પ્રાર્થનાનો જવાબ આપું છું. તેથી તેમને ચાહિએ કે મારી આજ્ઞાઓનું પાલન કરે અને મારા પર ઈમાન લાવે, જેથી તેઓ સન્માર્ગ પામે અને તેમના દીની તથા દુન્યવી કામોમાં સફળતા મેળવે.

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના બંદાઓ પ્રત્યેની નજીકતાની ખબર આપી છે — એ નજીકતા જે તેની શાન અને જલાલને લાયક છે. તેનો અર્થ એ નથી કે અલ્લાહ કોઈ જગ્યાએ રહે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ છે કે તેનું જ્ઞાન, સાંભળવું અને જવાબ આપવું દરેક બંદા સાથે છે. બંદાએ પ્રાર્થના કરતી વખતે કોઈ મધ્યસ્થીની જરૂર નથી, તે સીધા અલ્લાહને પુકારી શકે છે. અલ્લાહ પ્રાર્થનાનો જવાબ આપે છે, પરંતુ બંદાને પણ અલ્લાહની આજ્ઞાઓનું પાલન કરવું જોઈએ અને ઈમાનમાં મજબૂત રહેવું જોઈએ. આ જ તેની પ્રાર્થનાના જવાબ મેળવવાનો સૌથી સારો રસ્તો છે.

આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

1. અલ્લાહ તેના બંદાઓની ખૂબ નજીક છે — તે દરેક પ્રાર્થના સાંભળે છે અને જવાબ આપે છે. આ વાત મુસલમાનના દિલમાં આશા અને શાંતિ પેદા કરે છે.
2. પ્રાર્થના કરવા માટે કોઈ વચેટિયા, પીર, દરગાહ કે કોઈ ખાસ વ્યક્તિની જરૂર નથી. દરેક બંદો સીધા અલ્લાહને પુકારી શકે છે — આ ઈસ્લામની સુંદરતા છે.
3. અલ્લાહની નજીકતા અને તેની જવાબદેહી પર ઈમાન લાવવું એ સન્માર્ગ તરફ દોરી જાય છે.
4. અલ્લાહની આજ્ઞાઓનું પાલન કરવું અને ઈમાનમાં મજબ