سورت بقره — آیت 194

د میاشت چې حرام (محترمه) ده، د هغه میاشتې په بدل کې ده چې حرامه ده (که دوی په هغه کې پر تاسو باندې برید وکړي، نو تاسو هم په هغه کې مقابله وکړئ). او حرمتونه (محترم ځایونه، مهالونه او حالات) هم قصاص لري (یعنې که څوک یې څخه تیری وکړي، نو له هغه سره په برابر ډول چلند کیدی شي). نو که څوک پر تاسو باندې تیری وکړي، نو تاسو هم پر هغه باندې په هماغه شان تیری وکړئ لکه څنګه چې هغه پر تاسو باندې تیری کړی دی. او له الله څخه ووېرېږئ او پوه شئ چې الله د متقیانو (وېرېدونکو) سره دی.

د کلمو معناګانې:

• الشهر الحرام: هغه میاشت چې الله پکې جګړه حرامه کړې ده (ذو القعده، ذو الحجه، محرم او رجب).
• الحرمات: د حرمت جمع ده، یعنې هغه څه چې الله تعالی یې درناوی کول فرض کړي دي؛ لکه د بیت الله حرمت، د حرامې میاشتې حرمت، د احرام حالت او داسې نور.
• قصاص: برابري او مساوات، یعنې له تېري کوونکي سره په هماغه اندازه چلند کول.

تفسیر:

ای مؤمنانو! الله تعالی تاسو ته د دې اجازه درکړې ده چې که کافرانو پر تاسو باندې په حرامه میاشت کې برید وکړ، نو تاسو هم په هماغه میاشت کې له هغوی سره مقابله وکړئ؛ ځکه چې دا ستاسو له لوري تېری نه دی، بلکې د هغوی د تېري په بدل کې غچ اخیستل دي. لکه څنګه چې هغوی په حدیبیه کې تاسو ته د عمرې اجازه نه وه ورکړې، الله تعالی تاسو ته راتلونکي کال د هغې اجازه درکړه.

همدارنګه، هر هغه څه چې حرمت لري — که ځای وي لکه بیت الله، که مهال وي لکه حرامې میاشتې، که حالت وي لکه احرام — که چا په هغو کې تېری وکړ، نو له هغه سره به په هماغه اندازه چلند کېږي. دا د الله عدل دی چې سزا د جرم په اندازه وي، نه زیاته او نه کمه.

بیا الله تعالی تاسو ته ښوونه کوي: که څوک پر تاسو باندې تېری وکړي، نو تاسو حق لرئ چې مقابله وکړئ، خو باید په هماغه اندازه وي — له حد نه مه تېرېږئ، زیاتي مه کوئ، او هغه څه ته مه مخه کوئ چې الله حرام کړي دي. دا د اسلام د اخلاقو ښکلا ده چې حتی د دښمن سره مقابله کې هم عدل او انصاف ته غوږ نیسي.

په پای کې الله تعالی تاسو ته د تقوا (له الله څخه وېرې) سپارښتنه کوي او درته خبر درکوي چې هغه د متقیانو ملګری او ملاتړی دی. کله چې تاسو پوه شئ چې الله ستاسو سره دی، نو ستاسو زړونه قوي کېږي او تاسو په خپل حق کې ثابت قدمه یاست. الله هغو کسانو ته چې له هغه څخه وېرېږي او د هغه په امرونو عمل کوي، بریا او نصرت ورکوي.

نو ای بنده ګانو! د الله په احکامو باندې عمل وکړئ، له تېري څخه ځان وساتئ، او په مقابله کې هم عدل ته غاړه کیږدئ. په دې توګه به تاسو د الله په ساتنه کې یاست او په دنیا او آخرت کې به بریالي شئ. الله تعالی د خپلو بندګانو سره مینه لري چې له هغه څخه وېرېږي او د هغه په لارښوونو عمل کوي.