Bəqərə surəsi — Ayə 194

Ayədəki bəzi sözlərin mənaları:

• Şəhrul-həram – Müharibənin haram edildiyi müqəddəs aylar (Zilqədə, Zilhiccə, Məhərrəm və Rəcəb).
• Hürmətlər – Toxunulmazlıqlar, müqəddəsliklər; Məkkəni, müqəddəs ayı və ehramı qorumaq kimi hörmət edilməli olan şeylər.
• Qisas – Qarşılıqlı cəza, bərabərlik prinsipi ilə əvəzləmə.

Ayərin təfsiri:

Ey iman gətirənlər! Müqəddəs ayda müşriklərə qarşı vuruşmağınız, onların sizi müqəddəs ayda (Hüdeybiyyə ilində) Kəbədən və müqəddəs yerlərdən çevirdikləri üçün bir əvəz və qarşılıqdır. Yəni onlar müqəddəs ayı pozub sizə hücum etdilərsə, sizin də həmin ayda onlara qarşı müdafiə və ya cavab hüququnuz vardır. Bu, zülm deyil, ədalətin tələbidir.

Eyni şəkildə, bütün müqəddəs və toxunulmaz olan şeylər – müqəddəs məscid, müqəddəs ay, ehram və ya digər hörmət edilməli dəyərlər – bir-birinə qarşılıqdır. Kim bu müqəddəs dəyərləri pozarsa, ona eyni dərəcədə və eyni cür cavab verilməsi haqqdır. Bu, qisas və bərabərlik prinsipidir ki, İslam dini ədaləti qorumaq üçün onu qanuniləşdirmişdir.

Sonra Allah-təala buyurur: "Kim sizə qarşı təcavüz edərsə, siz də ona ancaq onun təcavüzü qədər cavab verin." Bu, müdafiə və ədalət çərçivəsində olmalıdır; heç bir zaman həddi aşmaq, düşmənə daha artıq zərər vermək və ya günahsız insanlara zülm etmək olmaz. Çünki Allah haqqı aşanları sevməz.

Ey möminlər! Allahdan qorxun və Ondan çəkinin. Düşmənə qarşı haqqınızı tələb edərkən belə, ədalətdən ayrılmayın, həddi aşmayın. Bilin ki, Allah-təala Özünə qarşı müttəqiliyi qoruyanlarla, yəni Onun əmrlərinə riayət edib qadağanlarından çəkinənlərlə birlikdədir. Onları qoruyur, onlara yardım edir və onların işlərini yoluna qoyur.

Bu ayə bizə öyrədir ki, İslam dini zülmə boyun əyməyi deyil, haqqı müdafiə etməyi əmr edir. Lakin bu müdafiə də ədalət çərçivəsində, nəfsani istəklərə uymadan, yalnız Allahın razılığını qazanmaq niyyəti ilə olmalıdır. Allahdan qorxan və ədaləti qoruyanlar dünyada da, axirətdə də ən gözəl mükafata nail olacaqlar.