Аль-Бакара сүресі — Аят 203

1. Сөздердің мағынасы:

• وَاذْكُرُوا اللَّهَ: Аллаһты зікір етіңдер, яғни такбир, тәһлил айтып еске алыңдар.
• أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ: Санаулы күндер, бұл — Тәшриқ күндері, яғни Зүлхижжа айының 11, 12, 13-күндері.
• تَعَجَّلَ: Асықты, жеделдетті.
• يَوْمَيْنِ: Екі күн, яғни Тәшриқтың екінші күні.
• إِثْمَ: Күнә, жазық.
• تَأَخَّرَ: Кешікті, кейінге қалдырды.
• اتَّقَى: Тақуалық етті, Аллаһтан қорықты.
• تُحْشَرُونَ: Жиналасыңдар, қайта тіріліп Аллаһтың алдына жиналасыңдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала қажылық кезіндегі санаулы күндерде — Тәшриқ күндерінде — Өзін көптеп еске алуға бұйырады. Бұл күндерде намаздардан кейін такбир айту, Жәмрәт тастарын ату кезінде әр таспен бірге такбир айту сияқты зікірлер орындалады. Бұл күндер Құрбан айт күнінен кейінгі үш күн: Зүлхижжаның он бірінші, он екінші және он үшінші күндері.

Содан кейін Аллаһ қажыларға Минадан қайтуда жеңілдік береді: кімде-кім екінші күні, яғни Зүлхижжаның он екінші күні Жәмрәт тастарын атып, Минадан қайтып кетсе, оған күнә жоқ, өйткені Аллаһ оған жеңілдік жасады. Ал кімде-кім үшінші күнге дейін, яғни он үшінші күнге дейін кешігіп, сол күні Жәмрәт тастарын атып барып қайтса, оған да күнә жоқ. Бірақ кешігу — яғни үшінші күнге дейін қалу — артық әрі толық, өйткені бұл Пайғамбардың ﷺ ісіне көбірек ұқсайды және қосымша ғибадат болып табылады.

Бұл жеңілдіктер мен күнәнің жоқтығы Аллаһтан қорыққан, тақуалық еткен адамдар үшін. Яғни қажылықты Аллаһ бұйырғандай толық орындап, тыйым салынған нәрселерден сақтанған адамдар үшін. Сондай-ақ Аллаһ Тағала барлық мұсылмандарға Өзінен қорқуға, әмірлерін орындап, тыйымдарынан сақтануға бұйырады. Және өлімнен кейін тіріліп, есеп беру үшін тек Аллаһтың алдына жиналатындарын білуге шақырады. Сол кезде әркім істеген ісіне қарай жазасын немесе сыйын алады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһты көп еске алу — қажылықтың маңызды бөлігі. Тәшриқ күндерінде такбир мен зікір айту үлкен сауап.
• Ислам діні жеңілдік діні. Қажылықта Минадан ертерек қайтуға да, кешігуге де рұқсат берілген. Бұл Аллаһтың құлдарына деген мейірімділігін көрсетеді.
• Кешігіп қалу артық болғанымен, ертерек қайту да күнә емес. Бұл — діннің икемділігі мен кеңдігінің дәлелі.
• Барлық жеңілдіктер мен сауаптар тақуалықпен, яғни Аллаһтан қорқып, Оның әмірлерін орындаумен байланысты. Тақуалық — барлық жақсылықтың негізі.
• Аллаһтан қорқу және Оған қайта тіріліп, есеп беретінімізді білу — адамды әрдайым жақсы істерге итермелейді.
• Бұл аят бізге дініміздің қарапайым әрі мейірімді екенін көрсетеді. Аллаһ бізге ауыртпалық түсіруді қаламайды, керісінше жеңілдік пен кешірімді қалайды. Сондықтан біз де Аллаһтың бұйрықтарын қуанышпен орындап, Оған деген махаббатымызды арттыруымыз керек.