સૂરા અલ-બકરા — આયત 203

1. શબ્દોના અર્થ:

• أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ: ગણતરીના થોડા દિવસો, એટલે કે અય્યામે તશરીક — ઝિલહજ્જના 11, 12 અને 13 તારીખ.
• تَعَجَّلَ: ઉતાવળ કરી, વહેલો નીકળી ગયો.
• تَأَخَّرَ: મોડું કર્યું, પાછળ રહ્યો.
• إِثْم: પાપ, દોષ.
• اتَّقَى: અલ્લાહથી ડર્યો, તકવા અપનાવ્યું.
• تُحْشَرُونَ: તમે એકઠા કરવામાં આવશો, અલ્લાહ તરફ પાછા લાવવામાં આવશો.

1. આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓને હુકમ આપે છે કે તેઓ અય્યામે તશરીકના દિવસોમાં — એટલે કે ઝિલહજ્જના અગિયારમી, બારમી અને તેરમી તારીખે — અલ્લાહને યાદ કરે, તેની તકબીર કહે, તહલીલ પઢે અને તેની મહાનતા બયાન કરે. આ દિવસો ગણતરીના થોડા જ દિવસો છે, પરંતુ તેમાં અલ્લાહના ઝિકરની ખૂબ ફઝીલત છે.

પછી અલ્લાહ તઆલા હજ્જ કરનારાઓને છૂટ આપે છે કે જે વ્યક્તિ બારમી તારીખે જમરાતની રમી (કંકર ફેંકવી) પૂરી કરીને મિનાથી વહેલી નીકળી જાય, તો તેના પર કોઈ પાપ નથી, કારણ કે અલ્લાહે તેના માટે સરળતા રાખી છે. અને જે વ્યક્તિ તેરમી તારીખ સુધી મિનામાં રહીને પછી રમી કરે અને પછી નીકળે, તો તેના પર પણ કોઈ દોષ નથી. જો કે મોડું કરવું વધુ સારું છે, કારણ કે તેમાં વધુ ઇબાદતનો મોકો મળે છે અને નબી (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ)ના અમલની પણ તે અનુસરણ કરે છે.

આ બધી છૂટ અને પાપનો અભાવ તે વ્યક્તિ માટે છે જે અલ્લાહથી ડરે, તેની હદોનું પાલન કરે અને તેની નિષેધોનાથી બચે. પછી અલ્લાહ તઆલા હુકમ આપે છે કે હે મુસલમાનો! અલ્લાહથી ડરો, તેના આદેશો પાળો અને તેની મનાઈઓથી બચો. અને યાદ રાખો કે મૃત્યુ પછી તમે બધા ફક્ત અલ્લાહ તરફ જ પાછા ફરવાના છો, જ્યાં તમારા દરેક અમલનો હિસાબ લેવામાં આવશે અને તેના બદલામાં બદલો આપવામાં આવશે.

1. આયતમાંથી ફાયદા:

• અલ્લાહે અય્યામે તશરીકમાં પોતાના ઝિકરનો હુકમ આપ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે દરેક ઇબાદત પછી અલ્લાહનું સ્મરણ કરવું કેટલું મહત્વનું છે.
• ઇસ્લામમાં સરળતા અને લચીલાપણું છે. હજ્જના અમુક કામોમાં અલ્લાહે છૂટ આપી છે, જેથી બંદાઓ પર બોજ ન પડે.
• જે વ્યક્તિ અલ્લાહથી ડરે છે, તેના માટે જ આ છૂટ અને સરળતા છે. તકવા એ જ સાચી કામયાબીની ચાવી છે.
• અલ્લાહની યાદ અને તેની ઇબાદતમાં વધુ સમય આપવો વધુ સારો છે, જેમ કે હજ્જમાં મોડું નીકળવું.
• આખરે દરેક ઇન્સાનને અલ્લાહ પાસે પાછા ફરવાનું છે, તેથી