Baqara surasi — Oyat 203

Kalimalarning ma'nolari:

• Ayyom ma'dudot: Sanogli kunlar, ya'ni Tashriq kunlari — Zulhijja oyining 11, 12 va 13-kunlari.
• Ta'ajjala: Shoshildi, erta chiqib ketishni ixtiyor qildi.
• Ta'akhkhara: Kechikdi, keyinroq chiqishni tanladi.
• Ithm: Gunoh, ayb.
• Tuhsharun: To'planasiz, qayta tiriltirilib, huzuriga jamlanasiz.

Tafsir:

Alloh taolo haj ibodatini ado etgan mo'minlarga Tashriq kunlari deb ataluvchi sanogli kunlarda — ya'ni Zulhijja oyining 11, 12 va 13-kunlarida O'zini zikr qilishni, takbir va tahlil aytishni buyuradi. Bu kunlar haj amallarining yakuniy qismi bo'lib, ularda Allohni yod etish, Uning buyukligini tilga olish mo'minning qalbiga quvvat bag'ishlaydi.

So'ngra Alloh taolo hajilarga osonlik yaratib, ularga ixtiyor beradi: kim Minoda 12-kun quyosh botishidan oldin, jumarlarni otgach, chiqib ketishni xohlasa, bunga haqli va unga hech qanday gunoh yo'q. Kim esa 13-kungacha qolib, yana bir kun ibodat bilan mashg'ul bo'lib, keyin chiqsa, unga ham gunoh yo'q. Lekin kechikish afzalroqdir, chunki bu ibodatni ziyoda qilish, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning amallariga ergashishdir.

Bu yengillik va ixtiyor faqat taqvodorlar uchundir — ya'ni haj paytida Alloh taolo man qilgan ishlardan saqlangan, ibodatlarini to'g'ri ado etgan kishilar uchun. Ular uchun bu ruxsat gunoh emas, balki Allohning fazli va marhamatidir.

Oxirida Alloh taolo barcha mo'minlarga taqvo bilan yashashni, Uning amrlarini bajarib, qaytarganlaridan saqlanishni buyuradi va eslatadi: sizlar, albatta, Qiyomat kuni Allohning huzuriga qaytarilasiz, to'planasiz va qilgan har bir amalingiz uchun hisob- kitob qilinasiz. Demak, o'sha kun uchun o'zingizga yaxshi amallardan tayyorgarlik ko'ring.

Foydalar:

• Alloh taolo bandalariga haj ibodatida ham osonlik va yengillik berganini bilib olamiz. Bu Uning rahmati va mehribonligidan dalolatdir.
• Zikr — mo'minning hayotida doimiy bo'lishi kerak bo'lgan amal. Ayniqsa, haj kabi buyuk ibodatdan so'ng Allohni yod etish qalbni poklaydi va imonni mustahkamlaydi.
• Taqvo — barcha ibodatlarning qabul bo'lishining shartidir. Kim Allohdan qo'rqib, Uning chegaralariga rioya qilsa, Alloh unga gunoh yozmaydi, balki fazl-u karami bilan mukofotlaydi.
• Qiyomat kuniga ishonish va o'sha kungi hisobni yodda tutish insonni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi. Bu e'tiqod mo'minning hayotini ma'no bilan to'ldiradi.