سوره بقره — آیه 241

معانی کلمات:

• مُطَلَّقات: زنانی که طلاق گرفته‌اند.
• مَتَاع: بهره‌مندی و هدیه‌ای که به زن مطلّقه داده می‌شود؛ اعم از لباس، هزینه زندگی یا چیز دیگری که مایه تسلّی خاطر او باشد.
• بِالْمَعْرُوفِ: به شیوه‌ای پسندیده و عرفی که شرع آن را نیکو شمرده و با توجه به توانایی مرد باشد.
• حَقًّا: به‌عنوان حقی ثابت و الزامی.
• الْمُتَّقِینَ: کسانی که از خدا پروا می‌کنند و در دستورات او مطیع‌اند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه حکمی دیگر درباره زنان مطلّقه بیان می‌کند: برای زنانی که طلاق گرفته‌اند، هدیه‌ای شایسته و بهره‌مندی نیکو مقرر شده است؛ خواه این هدیه لباس باشد، خواه مالی یا هر چیز دیگری که دل‌شکسته آنان را جبران کند و اندوه جدایی را تسکین دهد. این هدیه باید بر اساس عرف پسندیده و متناسب با توانایی مالی مرد باشد؛ نه چنان که بر او گران آید و نه چنان که از شأن زن کم شود. این حکم، حقی ثابت و الزامی است بر کسانی که تقوای الهی دارند و از او پروا می‌کنند؛ زیرا متقیان کسانی هستند که در برابر فرمان خدا تسلیم‌اند و از نافرمانی او می‌پرهیزند. این آیه در ادامه احکام طلاق، بر لزوم رعایت انصاف و نیکی در برخورد با زنان تأکید می‌ورزد و نشان می‌دهد که حتی پس از جدایی، مسلمان باید با اخلاق کریمانه و بزرگواری رفتار کند.

فواید و پیام‌های آیه:

• اسلام به احساسات و کرامت انسانی زن اهمیت می‌دهد و حتی پس از طلاق، او را بی‌پناه و خوار نمی‌گذارد؛ بلکه دستور می‌دهد با هدیه‌ای شایسته، دل او را تسلی دهد.
• تقوا تنها به عبادت و نماز خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در معاشرت با دیگران، به‌ویژه در لحظات تلخ جدایی، خود را نشان می‌دهد.
• این آیه مسلمانان را به جوانمردی و بزرگواری دعوت می‌کند و یادآور می‌شود که رعایت انصاف و نیکی، نشانه ایمان راستین است.
• رحمت و مهربانی اسلام در تمام شئون زندگی، حتی در سخت‌ترین لحظات، جلوه‌گر است و این زیبایی دین را برای همگان آشکار می‌سازد.