Sure Bakara — Ayet 241

Kelime Anlamları:

• Mütallakāt (المطلقات): Boşanmış kadınlar.
• Metâ' (متاع): Geçimlik, faydalanacakları mal, giyecek veya nafaka gibi şeyler.
• Bi'l-ma'rûf (بالمعروف): Örfe uygun, İslam'ın ve aklın güzel gördüğü, toplumun kabul ettiği iyi bir şekilde.
• Hakkan (حقًا): Kesin ve sabit bir hak olarak.
• Müttakîn (المتقين): Allah'tan korkan, emirlerini yerine getirip yasaklarından sakınan takva sahibi kimseler.

Tefsir:

Bu mübarek âyet, boşanmış kadınlara güzel bir muamelede bulunulmasını emrederek, onların gönüllerinin kırılmaması ve incinmemesi için bir teselli ve ikramda bulunulmasını istemektedir. Boşanma, her ne kadar helal bir iş olsa da, kadın üzerinde derin izler bırakır. İşte Yüce Allah, bu zor süreçte kadının gönlünü almak, kırgınlığını gidermek ve ona saygı duyulduğunu hissettirmek için, kocanın durumuna göre örfe uygun bir şekilde ona bir geçimlik (metâ) vermesini emreder. Bu; bir miktar mal, giyecek, nafaka veya güzel bir hediye olabilir. Önemli olan, bunun "ma'rûf" yani toplumun ve İslam'ın güzel gördüğü, erkeğin maddi imkânlarıyla orantılı, ne cimrilik ne de israf içeren bir ölçüde olmasıdır.

Bu hüküm, sadece bir tavsiye değil, "hakkan" yani kesin ve sabit bir hak olarak belirtilmiştir. Ancak bu hakkın muhatabı olarak "müttakîn" yani Allah'a karşı gelmekten sakınan, O'nun rızasını gözeten kimseler zikredilmiştir. Bu, çok anlamlı bir inceliktir. Çünkü takva sahibi bir mümin, sadece hukuki bir zorunluluktan dolayı değil, kalbindeki Allah korkusu ve merhamet duygusuyla hareket eder. O, boşadığı kadına karşı bile güzel davranmayı, onun gönlünü hoş tutmayı bir ibadet bilir. Bu âyet, müminlere şu mesajı verir: İlişkileriniz sona erse dahi, ahlâkınız sona ermesin. Kızgınlık ve ayrılık, sizi asla insanî değerlerden ve İslam'ın güzel ahlâkından uzaklaştırmasın.

Sevgili kardeşlerim, bu âyet bize gösteriyor ki İslam dini, hayatın her anını kuşatmıştır. Boşanma gibi zor bir durumda bile Müslüman erkeğe, kadına karşı nasıl davranması gerektiğini öğretmekte ve onu vicdanıyla baş başa bırakmamaktadır. Bu emir, kadının toplumdaki değerini ve haysiyetini ne kadar yücelttiğini göstermektedir. Bizler de bu âyetten ders alarak, hayatımızın her alanında, özellikle de zor anlarda, Allah'ın rızasını gözetmeli, güzel ahlâkı elden bırakmamalıyız. Unutmayalım ki takva, sadece namaz ve oruçta değil; eşimize, ailemize ve çevremize karşı olan muamelemizde de kendini gösterir. Allah'ın rızasını kazanmak isteyenler, bu incelikli emirlere uyarak hem dünyada huzur bulur hem de ahirette büyük mükâfatlara erişirler. Rabbimiz, bizleri takva sahiplerinden eylesin ve gönülleri kırılanlara karşı merhametli davranmayı nasip etsin. Âmin.