بقرہ سۈرىسى — ئايەت 43

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• ئەقىمۇس-سالاة: نامازنى تولۇق، رۇكۇن، ۋاجىب ۋە سۈننەتلىرى بىلەن ئادا قىلىش، ھەمدە داۋاملىق ئوقۇش.
• ئااتۇز-زەكاة: مال-مۈلۈكتىن شەرىئەت بەلگىلىگەن نىساب بويىچە چىقىرىلىدىغان مەجبۇرىي زەكاتنى ئادا قىلىش.
• ئىركەئۇ مەئەر-رااكىئىين: رۇكۇ قىلغۇچىلار بىلەن بىرگە رۇكۇ قىلىش، يەنى مۇئمىنلەر جامائىتى بىلەن بىرلىكتە ناماز ئوقۇش ۋە ئۇلارغا قوشۇلۇش.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بەنى ئىسرائىلغا ۋە ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن كەلگەن بارلىق كىشىلەرگە خىتاب قىلىپ، ئىسلام دىنىغا كىرىشنىڭ ئەمەلىي تەلەپلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلارغا ئۈچ مۇھىم ۋەزىپىنى بۇيرۇيدۇ:

بىرىنچىسى — نامازنى ئادا قىلىش: نامازنى پەقەت شەكىل جەھەتتىن ئوقۇپ قويماي، بەلكى ئۇنىڭ بارلىق رۇكۇنلىرىنى، ۋاجىبلىرىنى ۋە سۈننەتلىرىنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئورۇنلاشتۇرۇش، ۋاقىتلىرىغا رىئايە قىلىش ۋە داۋاملىق ئوقۇش كېرەك. بۇ ئاللاھ بىلەن بەندىنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى ئالاقىنى مۇستەھكەملەيدىغان ئەڭ ئاساسلىق ئىبادەتتۇر.

ئىككىنچىسى — زەكاتنى بېرىش: ئاللاھ بەرگەن مال-مۈلۈكتىن شەرىئەت بەلگىلىگەن نىساب بويىچە ھەق چىقىرىش، يەنى زەكاتنى ئادا قىلىش. بۇ ئىبادەت ئىجتىمائىي ئادالەتنى قوغداپ، كىشىلەر ئارىسىدا مېھرى-مۇھەببەت ۋە ھەمكارلىقنى كۈچەيتىدۇ.

ئۈچىنچىسى — رۇكۇ قىلغۇچىلار بىلەن بىرگە رۇكۇ قىلىش: يەنى مۇئمىنلەر جامائىتىگە قوشۇلۇپ، ئۇلار بىلەن بىرلىكتە ناماز ئوقۇش، ئىتتىپاق ۋە ئىناقلىقنى نامايان قىلىش. بۇ ئايەتتە ئالاھىدە تىلغا ئېلىنغان «رۇكۇ قىلغۇچىلار» دېگەن ئىبارە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىغا ئىشارە قىلىدۇ.

خۇلاسە قىلغاندا، بۇ ئايەت ئىسلام دىنىنىڭ ئەمەلىي ئاساسلىرىنى — ناماز، زەكات ۋە جامائەت بىلەن بىرلىكتە ئىبادەت قىلىشنى — ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئىماننىڭ پەقەت سۆز بىلەنلا ئەمەس، بەلكى ئەمەل بىلەن ئىسپاتلىنىشى كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ناماز ئىسلامنىڭ ئەڭ مۇھىم ئىبادەتلىرىدىن بىرى بولۇپ، ئۇنى مۇكەممەل ۋە داۋاملىق ئادا قىلىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ بۇرچىدۇر.
• زەكات مال-مۈلۈكنى پاكلاش، جەمئىيەتتە ئادالەت ۋە مېھرىبانلىقنى تارقىتىشنىڭ مۇھىم ۋاسىتىسىدۇر.
• جامائەت بىلەن بىرلىكتە ئىبادەت قىلىش مۇسۇلمانلار ئارىسىدا ئىتتىپاق، ئىناقلىق ۋە قېرىنداشلىق روھىنى كۈچەيتىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننىڭ پەقەت ئىچكى ئېتىقادىنىلا ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي ھاياتىنىمۇ تەرتىپكە سېلىشنى مەقسەت قىلىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئوچۇق ۋە ئاسان يول ئىكەنلىكىنى، ھەر بىر كىشىنىڭ ئۇنىڭغا قوشۇلۇپ، ئاللاھقا خۇشۇئ بىلەن ئىبادەت قىلالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ — بۇ ئىسلام ۋە قۇرئاننىڭ گۈزەللىكى ۋە رەھمەتلىكلىكىنىڭ ئىپادىسىدۇر.