بقرہ سۈرىسى — ئايەت 44

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• ئەتەئمۇرۇنە: سىلەر بۇيرۇيمۇسىلەر؟
• بىر: ياخشىلىق، ئىتائەت، خەير-ساخاۋەت.
• تەنسەۋنە: ئۇنتۇيسىلەر، تەرك قىلىسىلەر.
• ئەنفۇسەكۇم: ئۆزۈڭلارنى.
• تەتلىۋنە: ئوقۇيسىلەر.
• ئەفەلا تەئقىلۇنە: ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت بەنى ئىسرائىل ئۆلىمالىرى ۋە ئۇلارغا ئوخشاش كىشىلەرگە قارىتىلغان ئەيىبلەش بولۇپ، ئۇلار باشقىلارنى ياخشىلىققا، ھەق دىنغا ۋە ئىمانغا بۇيرۇپ، ئۆزلىرىنى ئۇنتۇپ قالغانلىقى ئۈچۈن ئەيىبلەنگەن. ئۇلار كىشىلەرنى ياخشى ئىشلارغا، ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشقا ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئەگىشىشكە تەرغىب قىلاتتى، ھەتتا ئۆزلىرىنىڭ يېقىنلىرى ۋە دوستلىرىغا «مۇھەممەدنىڭ دىنىدا چىڭ تۇر، ئۇنىڭ ئەمرى ھەق، سۆزى راست» دەيتتى. ئەمما ئۇلار ئۆزلىرى بۇ ھەقىقەتكە ئەمەل قىلماي، ئۆزلىرىنى ئۇنتۇپ قالاتتى. ئۇلار تەۋراتنى ئوقۇپ تۇرۇپ، ئۇنىڭ ئىچىدە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپەتلىرى ۋە ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرۈشنىڭ ۋاجىبلىقى بايان قىلىنغان بولسىمۇ، ئەقلىنى ئىشلەتمەي، ھەقىقەتنى كۆرۈپ تۇرۇپ ئۇنى قوبۇل قىلمايتتى. شۇڭا ئۇلارغا: «ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟ ھەقىقەتكە قايتىپ، ئۇنىڭغا ئەگەشمەمسىلەر؟» دېيىلدى. بۇ ئايەت باشقىلارغا ۋەز-نەسىھەت قىلىپ، ئۆزى ئەمەل قىلمايدىغان كىشىلەرنىڭ ھالىنىڭ قانچىلىك يامانلىقىنى ۋە بۇنىڭ ئەقىلگە مۇۋاپىق ئەمەسلىكىنى كۆرسىتىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى باشقىلارنى ياخشىلىققا بۇيرۇش بىلەن بىرگە، ئۆزىنىڭمۇ شۇ ياخشىلىققا ئەمەل قىلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ. بۇ ئادالەت ۋە سەمىمىيەتنىڭ ئاساسىدۇر.
• كىشىلەرنى ھەقىقەتكە چاقىرغاندا، ئۆزى ئەڭ ئاۋۋال ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشى كېرەك. بۇ ئىسلامنىڭ ئەخلاقىي ئۆلچىمىدۇر.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى ئەقلىنى ئىشلىتىشكە، ھەقىقەتنى تونۇشقا ۋە ئۇنىڭغا ئەگىشىشكە چاقىرىدۇ. ئەقىلنى ئىشلەتمەسلىك ئادەمنى ھەقىقەتتىن يىراقلاشتۇرىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى سەمىمىي، ئىخلاسلىق ۋە ئۆز-ئۆزىنى تۈزىتىشكە تەرغىب قىلىدۇ. بۇ ئارقىلىق جەمئىيەتتە ياخشىلىق ۋە ھەقىقەت تارقىلىدۇ.
• قۇرئان كەرىم ئىنسانلارنىڭ قەلبىنى ھەقىقەتكە يۆلەيدىغان، ئەقىل ۋە ۋىجداننى ئويغىتىدىغان مۇبارەك كىتابتۇر. ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىش ئىنساننى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختلىك قىلىدۇ.