سوره بقرہ — آيت 43

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• أَقِيمُوا الصَّلَاةَ: نماز قائم ڪريو، يعني پوري ريت ادا ڪريو.
• آتُوا الزَّكَاةَ: زڪوات ڏيو، يعني مال مان مقرر حصو غريبن کي ڏيو.
• ارْكَعُوا: رڪوع ڪريو، يعني عاجزي ۽ خضوع سان جهڪو ٿيو.
• مَعَ الرَّاكِعِينَ: رڪوع ڪندڙن سان گڏ، يعني نماز پڙهندڙن جي جماعت سان گڏ.

2) آيت جي تفسير:

اي بني اسرائيلو! الله تعاليٰ اوھان کي ٽن اهم ڳالهين جو حڪم ڏئي ٿو:

پهرين ڳالهه اها آهي ته نماز کي پوري طريقي سان قائم ڪريو، يعني ان جا سڀ ارڪان، واجبات ۽ سنتون پوري ريت ادا ڪريو، ۽ ان کي مقرر ٿيل وقتن تي باقاعده ۽ هميشه پڙهو. نماز ئي الله سان تعلق جو سڀ کان وڏو ذريعو آهي.

ٻي ڳالهه اها آهي ته پنهنجي مال مان الله جو مقرر ڪيل حصو يعني زڪوات ادا ڪريو، جيڪو الله تعاليٰ اوھان جي هٿن ۾ امانت طور رکيو آهي. زڪوات ڏيڻ سان مال پاڪ ٿئي ٿو ۽ غريبن ۽ محتاجن جي مدد ٿئي ٿي.

ٽين ڳالهه اها آهي ته نبي ڪريم ﷺ ۽ سندس صحابن سان گڏ نماز ۾ شامل ٿيو، يعني انهن سان گڏ رڪوع ڪندڙن ۾ شامل ٿيو ۽ الله جي اڳيان عاجزي ۽ خضوع اختيار ڪريو. هي حڪم دراصل مسلمانن جي جماعت سان گڏجي عبادت ڪرڻ ۽ انهن جي صف ۾ شامل ٿيڻ ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• نماز ۽ زڪوات اسلام جا بنيادي ارڪان آهن، جيڪي هر مسلمان تي فرض آهن.
• نماز کي پوري ريت ۽ باقاعده ادا ڪرڻ سان الله سان تعلق مضبوط ٿئي ٿو.
• زڪوات ڏيڻ سان مال ۾ برڪت ۽ پاڪائي اچي ٿي ۽ سماج ۾ غريبن جي مدد ٿئي ٿي.
• جماعت سان گڏ نماز پڙهڻ ۾ وڏي برڪت ۽ اجر آهي، ۽ اهو مسلمانن جي اتحاد ۽ يڪجهتي جو نشان آهي.
• الله تعاليٰ جي فرمانبرداري ۾ عاجزي ۽ خضوع اختيار ڪرڻ ئي سچي بندگي آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته عبادت ۽ مالياتي فرض ٻئي گڏ ادا ڪرڻ گهرجن، ڇاڪاڻ ته اسلام ۾ روحاني ۽ سماجي ذميواريون گڏ هلن ٿيون.