سوره نمل — آیه 18

معانی کلمات:

• وادی النمل: سرزمینی است که مورچگان در آن زندگی می‌کردند؛ گفته شده در منطقه شام بوده است.
• یَحْطِمَنَّکُمْ: شما را در هم بشکند، له کند و نابود سازد.
• لا یَشْعُرُونَ: آگاه نیستند و نمی‌دانند.

تفسیر آیه:

سلیمان علیه‌السلام با لشکریانش در حال حرکت بود تا اینکه به سرزمین مورچگان رسیدند. در آن هنگام، یک مورچه که خطر را احساس کرد، با هوشیاری و دلسوزی به همنوعان خود هشدار داد و گفت: «ای مورچگان! به لانه‌های خود وارد شوید تا مبادا سلیمان و لشکریانش شما را پایمال کنند و له سازند، در حالی که آنان متوجه شما نیستند و نمی‌دانند که شما زیر پایشان هستید.» این سخن نشان‌دهنده درک و شعور این مورچه بود که با وجود کوچکی، خطر را تشخیص داد و برای نجات دیگران اقدام کرد. سلیمان که از گفتار این مورچه شگفت‌زده شده بود، تبسمی بر لب داشت و از این درایت و هوش حیوانی در شگفت ماند. او دریافت که خداوند به همه موجودات، حتی کوچک‌ترین آن‌ها، فهم و درکی متناسب با نیازشان عطا کرده است. این صحنه او را به یاد نعمت‌های بی‌شمار پروردگار انداخت و به شکرگزاری واداشت.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه نشان می‌دهد که علم و قدرت خداوند بر همه موجودات احاطه دارد و هیچ موجودی، هر چند کوچک، از دایره تدبیر او خارج نیست.
• خداوند به هر مخلوقی، حتی مورچه، شعور و درکی متناسب با نیازش داده است؛ پس انسان که از عقل و شعور کامل برخوردار است، باید بیشتر بیندیشد و از نعمت‌های الهی به درستی استفاده کند.
• سلیمان علیه‌السلام با وجود قدرت و عظمت بی‌نظیرش، در برابر این صحنه کوچک متواضع شد و به شکرگزاری پرداخت؛ این درس بزرگی است که هر چقدر قدرت و نعمت بیشتری داشته باشیم، باید شکرگزارتر و فروتن‌تر باشیم.
• هشدار به موقع و دلسوزی نسبت به دیگران، حتی در کوچک‌ترین موجودات، ارزشمند است؛ ما نیز باید نسبت به همنوعان خود احساس مسئولیت کنیم و آنان را از خطرات آگاه سازیم.
• این آیه پرده از رحمت و لطف الهی برمی‌دارد که حتی به مورچگان نیز الهام می‌کند تا از یکدیگر محافظت کنند؛ پس انسان که اشرف مخلوقات است، باید بیش از پیش به فکر هدایت و نجات دیگران باشد.