سوره نمل — آیه 19

معانی واژگان:

• تَبَسَّمَ ضَاحِکًا: تبسّم، آغاز خنده است؛ خندهای کوتاه و بیصدا که نشانه شگفتی و خوشحالی است.
• أَوْزِعْنِی: به من الهام کن و مرا بر آن برانگیز و توفیق ده.
• نِعْمَتَکَ: نعمت و بخشش تو.
• تَرْضَاهُ: عملی که از آن خشنود باشی و بپسندی.

تفسیر آیه:

هنگامی که سلیمان (علیهالسلام) و لشکریانش به وادی مورچگان رسیدند، مورچهای با هوشیاری و دقت، به دیگر مورچگان هشدار داد که به لانههای خود بروند تا مبادا سلیمان و سپاهیانش ناآگاهانه آنها را پایمال کنند. سلیمان که خداوند به او قدرت درک سخن حیوانات را داده بود، سخن آن مورچه را شنید و از این همه دقت، هوشیاری و احساس مسئولیت او در قبال همنوعانش، لبخندی زد و خندهای کوتاه بر لب داشت. او از این سخن شگفتزده شد که چگونه این موجود کوچک، چنین درک و تدبیری دارد و به فکر نجات دیگران است.

سلیمان در همان لحظه، بهجای غرور و تکبر بهخاطر قدرت و عظمتی که داشت، به یاد نعمتهای پروردگارش افتاد و با فروتنی به درگاه خداوند روی آورد و چنین دعا کرد: «پروردگارا! به من الهام کن و توفیق ده تا شکرگزار نعمتهایی باشم که به من و پدر و مادرم عطا کردهای. و مرا یاری کن تا عمل صالحی انجام دهم که تو از آن خشنود باشی و مورد رضایت تو قرار گیرد. و به فضل و رحمت خود، مرا در زمره بندگان شایستهات قرار ده و وارد بهشت کن.»

فواید و پیامهای آیه:

• تواضع در برابر قدرت: سلیمان با آن همه قدرت و حکومت عظیم، در برابر نعمتهای خداوند متواضع بود و هرگز مغرور نشد؛ این درس بزرگی است که هرچه مقام و توانایی ما بیشتر شود، باید فروتنی و شکرگزاری ما نیز افزایش یابد.
• اهمیت شکر نعمت: شکرگزاری از خداوند، نهتنها برای نعمتهای خود ما، بلکه برای نعمتهایی که به والدینمان داده شده نیز سفارش شده است؛ این نشاندهنده احترام به پدر و مادر و قدردانی از زحمات آنهاست.
• طلب توفیق برای عمل صالح: سلیمان از خداوند درخواست کرد که او را برای انجام عمل صالحی که مورد رضایت خدا باشد، یاری کند؛ یعنی عمل صالح باید همراه با اخلاص و رضایت الهی باشد، نه صرفاً انجام کاری نیک.
• امید به رحمت الهی: سلیمان با وجود تمام مقام و عظمتش، ورود به بهشت را نه بهخاطر اعمال خود، بلکه به واسطه رحمت خداوند میخواهد؛ این به ما میآموزد که نجات و سعادت نهایی، تنها به فضل و رحمت خداوند است و باید همواره به او امیدوار باشیم.
• شگفتی از نظم آفرینش: توجه به سخن مورچه و دقت در آفریدههای کوچک خداوند، ما را به تفکر در عظمت و حکمت پروردگار دعوت میکند و ایمان ما را تقویت مینماید.