Naml surasi — Oyat 27

Kalimalarning ma'nolari:

• Sananzuru: Biz albatta ko'rib chiqamiz, tekshiramiz, o'ylab ko'ramiz.
• Asadaqta: Rost gapirdingmi?
• Min al-kazibin: Yolg'onchilardan bo'ldingmi?

Tafsir:

Sulaymon alayhissalom hudhudning so'zini tinglab bo'lgach, unga shunday dedi: "Biz seni sinab ko'ramiz va aytganlaringni tekshiramiz. Sen bu xabarda rost so'zladingmi yoki yolg'onchilardan bo'ldingmi — buni bilib olamiz. Biz shoshilmaymiz, balki holingni aniqlab, so'zingning chinligini tekshiramiz."

Sulaymon alayhissalom bu so'zlari bilan hudhudni qattiq ogohlantirdi va uning xabariga darhol ishonib ketmadi. Chunki u dono va tadbirkor podshoh edi, har bir ishni puxta o'ylab, tekshirib ko'rar edi. U hudhudning so'zini rad ham qilmadi, tasdiq ham qilmadi, balki vaziyatni o'rganishga qaror qildi. Bu esa uning adolatli va ehtiyotkor boshqaruvchi ekanligini ko'rsatadi.

Keyingi oyatda kelishicha, Sulaymon alayhissalom hudhudga maktubini olib borishni va uni Sabo ahliqa topshirishni buyuradi. Bu bilan u masalani tekshirishning amaliy bosqichini boshladi.

Olingan foydalar:

1. Har qanday xabarni eshitganda, uni darhol tasdiqlash yoki rad etishga shoshilmaslik, balki tekshirib ko'rish — donishmandlik belgisidir. Bu islomda "tabayyun" (aniqlab olish) tamoyiliga mos keladi.
2. Rahbar yoki yetakchi kishi o'z qo'l ostidagilarning so'zlarini e'tibor bilan tinglashi va har bir ishni adolat bilan hal qilishi lozim.
3. Xato qilgan yoki shubhali ish qilgan kishiga nisbatan ham muloyim va ehtiyotkorona munosabatda bo'lish kerak. Sulaymon alayhissalom hudhudni darhol jazolamadi, balki unga o'zini oqlash imkoniyatini berdi.
4. Islomda har bir ishda ishonchlilik va rostgo'ylik muhim o'rin tutadi. Yolg'on gapirish — jiddiy illat bo'lib, insonning obro'siga putur yetkazadi.
5. Dono inson shoshilinch qaror qilmaydi, balki vaziyatni chuqur tahlil qilib, so'ngra to'g'ri qaror qabul qiladi. Bu — muvaffaqiyatli boshqaruvning kalitidir.