Naml surasi — Oyat 28

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلْقِهْ: uni tashla, yetkaz, topshir.
• تَوَلَّ عَنْهُمْ: ulardan yuz o'gir, bir chetga nariroqda tur.
• يَرْجِعُونَ: javob qaytaradilar, o'zaro gaplashib, fikr bildiradilar.

Tafsir:

Sulaymon alayhissalom hudhudning xabarini eshitib, uning rostgo'yligini sinash uchun unga bir maktub yozib berdi va dedi: "Bu maktubimni olib, Sabo ahli – Bilqays va uning qavmiga borib, ularga topshir. So'ngra ulardan bir oz nariroqda, lekin ularning gaplarini eshitadigan joyda turib, ularning maktubga bo'lgan munosabatini va o'zaro nima deyishayotganini kuzat. Ular qanday javob qaytarishlarini, nima maslahatlashishlarini menga xabar qilib kel."

Bu bilan Sulaymon alayhissalom hikmatli yo'l tutdi: u dushman yoki noma'lum tomon bilan to'g'ridan-to'g'ri to'qnashmasdan, avval ularning niyati va munosabatini bilishni istadi. Maktubni elchi orqali yuborish, keyin esa uning natijasini kuzatish – dono va ehtiyotkorona siyosatdir.

Foydalar:

1. Islomda aql va tadbirkorlik bilan ish qilish – har bir ishni o'ylab, reja bilan bajarish o'rgatiladi. Sulaymon alayhissalomning bu harakati mo'minlarga saboq: har qanday muhim ishda shoshilmaslik, avval vaziyatni o'rganish kerak.
2. Elchi va vakillik odobiga rioya qilish – maktubni topshirish, keyin javobni kutish, odamlarning fikrini hurmat qilish islomiy odobdir.
3. Bu oyatda da'vat uslubiga ishora bor: Islomda haqni yetkazishda yumshoqlik, hikmat va sabr-toqat bilan yondashish, natijani esa Allohga topshirish lozim. Shu bilan birga, odamlarning javobini eshitish va ularning holatini bilish – to'g'ri qaror qabul qilishga yordam beradi.
4. Musulmon kishi o'z ishlarida ham dunyoviy, ham diniy masalalarda yetakchilik qilganda, xuddi Sulaymon alayhissalom kabi dono va ehtiyotkor bo'lishi, o'z qavmini to'g'ri yo'lga boshlashi kerak. Bu – Islomning ulug'vorligi va hikmatini ko'rsatadi.