آل عمران سۈرىسى — ئايەت 134

1) ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يۇنفىقۇن (يۇنفِقُونَ): ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلىدۇ، خەير-ساخاۋەت قىلىدۇ.
• ئەسسەررا (السَّرَّاء): بايلىق، كەڭچىلىك، خۇشاللىق ۋاقتى.
• ئەددەررا (الضَّرَّاء): يوقسۇللۇق، قىيىنچىلىق، كاسەتكۈنلۈك ۋاقتى.
• ئەلكازىمىين (الْكَاظِمِينَ): غەزەپنى يۇتۇپ، ئۆزىنى تۇتۇۋالىدىغانلار.
• ئەلغەيز (الْغَيْظَ): ئىچكى غەزەپ، ئاچچىقلىنىش.
• ئەلعافىين (الْعَافِينَ): كەچۈرۈم قىلىدىغانلار، ئەپۇ قىلىدىغانلار.
• ئەلمۇھسىنىين (الْمُحْسِنِينَ): ياخشىلىق قىلغۇچىلار، ئىحسان قىلغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تائالانىڭ مۇتتەقىيلەرنىڭ ئەخلاقىنى تەسۋىرلەپ بەرگەن ئايىتىدۇر. ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى:

بىرىنچىسى: ئۇلار بايلىق ۋە كەڭچىلىك ۋاقتىدىمۇ، يوقسۇللۇق ۋە قىيىنچىلىق ۋاقتىدىمۇ ئاللاھ يولىدا مال-مۈلۈكلىرىنى سەرپ قىلىدۇ. يەنى خەير-ساخاۋەت قىلىش ئۇلارنىڭ تۇرمۇش شارائىتىغا باغلىق ئەمەس؛ باي ۋاقتىدىمۇ، نامرات ۋاقتىدىمۇ قولىدىن كېلىشىچە بېرىدۇ.

ئىككىنچىسى: ئۇلار غەزەپ قىلىشقا ھەققى بولغان، ئۆچ ئېلىشقا كۈچى يەتكەن ئەھۋالدا ھەم ئاچچىقلىنىشىنى يۇتۇپ، ئۆزىنى تۇتۇۋالىدۇ. بۇ ئەڭ قىيىن ئەخلاقلارنىڭ بىرىدۇر، چۈنكى غەزەپنى يۇتۇش ئىنساننىڭ نەپسىگە ئېغىر كېلىدۇ.

ئۈچىنچىسى: ئۇلار ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان، يامانلىق قىلغان كىشىلەرنى كەچۈرۈم قىلىدۇ. ئۇلار ئۆچ ئېلىش پۇرسىتىگە ئىگە بولسىمۇ، ئەپۇ قىلىشنى تاللايدۇ.

ئاللاھ تائالا بۇنداق ئىحسان قىلغۇچىلارنى — يەنى خەير-ساخاۋەت قىلغۇچىلارنى، غەزەپنى يۇتۇۋالغۇچىلارنى ۋە كەچۈرۈم قىلغۇچىلارنى — ياخشى كۆرىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى پەقەت ئىبادەتلا ئەمەس، بەلكى ئەخلاق ۋە مۇئامىلە دىنىدۇر. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەخلاقىي گۆزەللىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
• خەير-ساخاۋەت قىلىش پەقەت بايلارغا خاس ئەمەس؛ ھەر كىم ئۆز ئەھۋالىغا قاراپ، قولىدىن كېلىشىچە بېرىشى كېرەك.
• غەزەپنى يۇتۇش ۋە كەچۈرۈم قىلىش ئىنساننىڭ روھىي ساغلاملىقىغا ۋە جەمئىيەت تىنچلىقىغا پايدىلىقتۇر.
• ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشىشنىڭ يولى — ئىحسان قىلىش، يەنى باشقىلارغا ياخشىلىق قىلىشتۇر.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئادەمنى ئەڭ گۈزەل ئەخلاقلار بىلەن زىننەتلەيدۇ ۋە جەمئىيەتنى مېھرىبانلىق، كەچۈرۈمچانلىق ۋە ساخاۋەتلىك قىلىشقا يېتەكلەيدۇ.