Ali-İmran surəsi — Ayə 134

Ayənin mənası:

﴿الَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾

Kəlmələrin izahı:

• يُنفِقُونَ – xərcləyirlər, infaq edirlər.
• السَّرَّاءِ – rahatlıq, bolluq və genişlik vaxtı.
• الضَّرَّاءِ – çətinlik, darlıq və ehtiyac vaxtı.
• الْكَاظِمِينَ – saxlayanlar, boğanlar (qəzəbi udanlar).
• الْغَيْظَ – qəzəb, hiddət, acıq.
• الْعَافِينَ – bağışlayanlar, əfv edənlər.
• الْمُحْسِنِينَ – yaxşılıq edənlər, gözəl əməl sahibləri.

Təfsir:

Bu mübarək ayədə Allah-Təala Öz müttəqilərini – Cənnətə layiq görülən bəndələrini tərif edir və onların gözəl xüsusiyyətlərini bəyan edir. Bu xüsusiyyətlər üç əsas məqamda cəmlənir:

Birincisi: Onlar həm rahatlıqda, həm də çətinlikdə Allah yolunda mal-dövlətlərini xərcləyirlər. Yəni onlar yalnız bolluq və genişlik vaxtı deyil, həm də darlıq və ehtiyac anlarında infaq edirlər. Bu, onların imanının həqiqiliyini və Allah yolunda fədakarlığını göstərir. Çünki insan çox vaxt rahatlıqda xərcləyər, lakin çətinlikdə xəsislik edər. Müttəqilər isə hər iki halda Allahın rizasını qabaqda tuturlar.

İkincisi: Onlar qəzəblərini boğurlar, yəni qəzəbləndikləri zaman onu cilovlayır, intiqam almağa tələsmirlər. Bu, böyük bir mənəvi ucalıqdır. İnsan qəzəbləndiyi an özünü saxlaya bilmək, nəfsinə qalib gəlmək deməkdir. Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurmuşlar: "Güclü insan güləşdə qalib gələn deyil, qəzəb anında özünü idarə edə biləndir."

Üçüncüsü: Onlar insanları bağışlayırlar. Yəni onlara zülm edənləri, haqlarını pozanları əfv edirlər. Bu, qəzəbi boğmaqdan da yüksək bir məqamdır. Çünki qəzəbi boğmaq daxili bir mübarizədir, bağışlamaq isə qarşı tərəflə münasibətdə gözəl rəftardır. Onlar güc və qüdrət sahibi olsalar da, intiqam almağı yox, bağışlamağı seçirlər.

Ayənin sonunda Allah-Təala buyurur: "Allah yaxşılıq edənləri sevir." Bu, o mənalıdır ki, bu üç xüsusiyyət – hər halda infaq etmək, qəzəbi boğmaq və insanları bağışlamaq – əslində "ihsan"dır, yəni gözəl əməldir. Allah-Təala isə məhz belə gözəl əməl sahiblərini sevir.

Bu ayədən bizə böyük bir dərs var: Mömin yalnız ibadətlə kifayətlənməməli, həm də gözəl əxlaq sahibi olmalıdır. Malını Allah yolunda xərcləmək, qəzəbinə hakim olmaq və insanları bağışlamaq – bunların hamısı bizi Allaha yaxınlaşdıran və Onun sevgisini qazandıran əməllərdir. Bu gözəl xüsusiyyətləri özümüzdə inkişaf etdirsək, həm dünyada xoşbəxt olarıq, həm də axirətdə Cənnətə nail olarıq. Allah hamımızı bu gözəl əxlaq sahiblərindən etsin!