آل عمران سۈرىسى — ئايەت 186

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• لَتُبْلَوُنَّ : چوقۇم سىنىلىسىلەر، ئىمتىھان قىلىنىسىلەر.
• أَمْوَالِكُمْ : مال-مۈلۈكلىرىڭلار، بايلىقلىرىڭلار.
• أَنفُسِكُمْ : ئۆزۈڭلار، جانلىرىڭلار.
• أَذًى : ئازار، زىيانلىق سۆز، مەسخىرە ۋە تۆھمەت.
• عَزْمِ الْأُمُورِ : ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ قىممەتلىك ئىشلار، ياكى قەتئىي ئىرادە بىلەن ئەمەلگە ئاشۇرۇشقا تېگىشلىك ئىشلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرنى چوقۇم سىنايدۇ. بۇ سىناق ئىككى جەھەتتىن بولىدۇ: بىرىنچىدىن، مال-مۈلۈكلىرىڭلاردا سىنىلىسىلەر — يەنى زاكاة، سەدىقە قاتارلىق مالىي جەھەتتىكى مەجبۇرىيەتلەرنى ئادا قىلىش، شۇنداقلا مال-مۈلۈككە كېلىدىغان ئاپەت-مۇسىبەتلەرگە سەۋر قىلىش ئارقىلىق. ئىككىنچىدىن، جانلىرىڭلاردا سىنىلىسىلەر — يەنى شەرىئەت يۈكلەرنى ئادا قىلىش، كېسەللىك، يارىلىنىش، ئۆلۈم، يېقىنلىرىڭلاردىن ئايرىلىش قاتارلىق بەلالارغا دۇچ كېلىش ئارقىلىق. بۇ سىناقلار مۆمىننىڭ سەمىمىيلىكىنى ئاشكارىلاش ئۈچۈندۇر.

شۇنىڭ بىلەن بىرگە، سىلەر ئۆزۈڭلاردىن ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەن يەھۇدىي ۋە ناسارالار، شۇنداقلا مۇشرىكلاردىن كۆپلىگەن ئازارلىق سۆزلەرنى ئاڭلايسىلەر. ئۇلار دىنىڭلارغا، پەيغەمبەرلىرىڭلارغا ۋە ئۆزۈڭلارغا قارىتا مەسخىرە قىلىش، تۆھمەت قىلىش ۋە يامان سۆزلەرنى قىلىش ئارقىلىق سىلەرنىڭ قۇلاقلىرىڭلارنى ئازارلايدۇ.

ئەگەر سىلەر بۇ سىناقلار ۋە ئازارلارغا سەۋر قىلساڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئادا قىلىپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىپ، تەقۋالىق قىلساڭلار، ئۇنداقتا بۇ سەۋر ۋە تەقۋالىق ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ قىممەتلىك ئىشلاردىن بولۇپ، كىشىلەر بۇنىڭدا بىر-بىرى بىلەن مۇسابىقىلىشىشى كېرەك بولغان ئەمەللەردۇر. بۇنداق ئەمەللەر قەتئىي ئىرادە ۋە چىڭ تۇرۇشنى تەلەپ قىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىمان ئىمتىھانسىز بولمايدۇ: ئاللاھ مۆمىنلەرنى مال ۋە جان بىلەن سىنايدۇ. بۇ سىناقلار ئارقىلىق ھەقىقىي مۆمىن بىلەن يالغانچى ئايرىلىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ھەقىقىي ئىماننى سىناش ئارقىلىق ئىسپاتلايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• سەۋر ۋە تەقۋا ئەڭ ئۈستۈن ئەمەلدۇر: ئايەتتە سەۋر ۋە تەقۋالىق "عَزْمِ الْأُمُورِ" — يەنى ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ قىممەتلىك ئىشلار دەپ تەسۋىرلەنگەن. بۇ مۇسۇلمانلارنى قىيىنچىلىقلارغا سەۋر قىلىش ۋە ئاللاھقا تەقۋا قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• دۇشمانلارنىڭ ئازارلىرىغا چىداملىق بولۇش: يەھۇدىي، ناسارا ۋە مۇشرىكلارنىڭ مەسخىرىسى ۋە تۆھمەتلىرىگە قارشى سەۋر قىلىش، ئىسلام دىنىنىڭ ئۇلۇغۋارلىقىنى ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ ئەخلاقىي يۈكسەكلىكىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ كەڭ قورساق ۋە چىداملىق دىن ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ھېكمىتى: ئاللاھ مۆمىنلەرنى سىناش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ دەرىجىسىنى ئۆستۈرىدۇ ۋە گۇناھلىرىنى يوقىتىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمەتلىك ۋە ھېكمەتلىك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ، مۇسۇلمانلارنى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭ ھېكمىتىگە ئىشىنىشكە تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلامنىڭ ئەخلاقىي ئۈستۈنلۈكى: ئايەت مۇسۇلمانلارنى دۇشمانلارنىڭ يامان سۆزلىرىگە قارشى تۇرۇپ، ئەخلاقىي يۈكسەكلىكنى ساقلاشقا تەرغىب قىلىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ پەقەت ئىبادەتلا ئەمەس، بەلكى ئەخلاق ۋە سەۋر-تاقەت دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاخىرەت ئۈچۈن تىرىشىش: بۇ سىناقلار ۋە ئازارلار دۇنيالىق ئىمتىھان بولۇپ، ئاخىرەتتە ئاللاھ تائالا سەۋر قىلغان ۋە تەقۋا بولغان بەندىلىرىگە ئۇلۇغ مۇكاپاتلار بېرىدۇ. بۇ مۇسۇلمانلارنى ئاخىرەت ئۈچۈن تىرىشىشقا ۋە دۇنيالىق قىيىنچىلىقلارغا سەۋر قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.