سوره روم — آیه 4

معانی کلمات:

• بِضْعِ سِنِينَ: چند سال؛ در زبان عرب، «بضع» به عددی بین سه تا نه (یا ده) گفته میشود.
• مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ: پیش از این و پس از این؛ یعنی همه امور در دست خداوند است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خبر از پیروزی رومیان بر ایرانیان در چند سال آینده میدهد. «بضع» در زبان عرب به معنای عددی میان سه تا ده است. این پیشگویی در حالی بیان شد که در آن زمان، ایرانیان بر رومیان چیره شده بودند و پیروزی رومیان برای مشرکان مکه که از شکست رومیان (که اهل کتاب بودند) خوشحال شده بودند، غیرمنتظره و دور از ذهن مینمود. خداوند تأکید میکند که فرمان و اراده او بر همه چیز حاکم است؛ چه پیش از این پیروزی و چه پس از آن، همه چیز به خواست و تدبیر اوست. سپس میفرماید: در همان روزی که رومیان بر ایرانیان پیروز میشوند، مؤمنان شادمان خواهند شد؛ زیرا این پیروزی، نشانهای بر صدق وعده الهی و تأییدی برای پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) و مسلمانان بود. این پیشگویی تحقق یافت و رومیان در حدود هفت سال بعد بر ایرانیان غلبه کردند و مؤمنان به این دلیل خوشحال شدند که رومیان هرچند کتاب آسمانی خود را تحریف کرده بودند، اما در مقایسه با ایرانیانِ آتشپرست، به اهل کتاب نزدیکتر بودند و این پیروزی، زمینهای برای تقویت امید و ایمان مسلمانان شد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که علم خداوند به آینده، مطلق و بینقص است و او از همه رخدادها، حتی جزئیترین آنها، آگاه است.
• پیروزی و شکست در نبردها، به اراده خداوند است و هیچ قوم و ملتی بدون خواست او بر دیگری چیره نمیشود؛ بنابراین مؤمنان باید در همه حال به خدا توکل کنند و از قدرت او ناامید نشوند.
• این پیشگویی قرآنی، دلیل روشنی بر راستگویی پیامبر اسلام (ص) و اعجاز قرآن است؛ زیرا هیچ بشری نمیتواند با این دقت، از آیندهای که سالها بعد رخ میدهد، خبر دهد.
• شادی مؤمنان در این آیه، یادآور این است که مسلمانان باید در برابر اهل کتاب و پیروان ادیان آسمانی، محبت و همدلی داشته باشند و از پیروزی آنها بر کافران و مشرکان، خوشحال شوند.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر سختیها و شکستهای ظاهری، صبر پیشه کنیم و به وعدههای الهی امیدوار باشیم؛ چرا که خداوند هرگز خلاف وعده خود عمل نمیکند و فرج و گشایش، نزدیک است.