سوره سجدہ — آيت 1

1. لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

هن آيت ۾ لفظ ”الم“ آهي، جيڪو عربي ٻوليءَ جا مقطّع حروف (منفصل اکر) آهن. انهن کي ”حروفِ مقطعات“ چئبو آهي، يعني اهڙا اکر جن کي الڳ الڳ پڙهيو ويندو آهي، نه ڪنهن لفظ جيان ملائي. ”الف، لام، ميم“ انهن ٽن اکرن جو مجموعو آهي. قرآن مجيد ۾ اهڙا حروف ڪيترن ئي سورتن جي شروعات ۾ آيا آهن، جهڙوڪ ”الم“، ”المص“، ”الر“، ”حم“ وغيره. انهن جي حقيقي معنيٰ ۽ مقصد الله تعاليٰ کي ئي بهترين طرح معلوم آهي، پر علماءِ ڪرام انهن ۾ ڪيترائي حڪمتون ۽ فائدا بيان ڪيا آهن.

1. آيت جي تفسير:

هيءَ آيت سورة سجدہ جي شروعات آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ ٽي اکر ”الف، لام، ميم“ ذڪر ڪيا آهن. اهي مقطّع حروف قرآن مجيد جي هڪ خاص انداز آهن، جن سان ڪيترين سورتن جي شروعات ٿيل آهي. انهن اکرن جي حقيقي مراد الله تعاليٰ جي علم ۾ آهي، پر انهن مان هي سبق ملي ٿو ته قرآن مجيد عربي ٻوليءَ جي انهن ئي اکرن مان ٺهيل آهي، جيڪي عربن جي پنهنجي ٻوليءَ جا اکر هئا، پوءِ به اهي قرآن جهڙو ڪلام پيش ڪرڻ کان عاجز رهيا. اهو ثابت ڪري ٿو ته قرآن الله تعاليٰ جو ڪلام آهي ۽ انسانن جي طاقت کان ٻاهر آهي. ان کان علاوه، اهي حروف ٻڌائين ٿا ته قرآن جي عظمت ۽ ان جي اکرن جي سادگيءَ ۾ به هڪ وڏو معجزو لڪل آهي. مفسرين جو اتفاق آهي ته انهن حروف جي تفصيلي معنيٰ الله ڏانهن ئي موڪلڻ گهرجي، ۽ اسان انهن تي ايمان آڻيون ٿا ۽ انهن کي قرآن جي هڪ حصي طور قبول ڪيون ٿا.

1. هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد جي هر اکر ۽ هر حرف تي ايمان آڻڻ ضروري آهي، ڇاڪاڻ ته اهو سڀ الله تعاليٰ جو نازل ٿيل ڪلام آهي.
• اهي مقطّع حروف اسان کي ياد ڏيارين ٿا ته قرآن مجيد عربي ٻوليءَ ۾ نازل ٿيو، ۽ ان جي اکرن ۾ به عظمت ۽ برڪت آهي.
• قرآن مجيد جي معجزي جو هڪ پهلو هي به آهي ته اهي سادا اکر به اهڙي ڪلام جو بنياد بڻيا، جنهن جهڙو ڪلام پيش ڪرڻ کان سڄي انسانيت عاجز آهي.
• اسان کي گهرجي ته قرآن مجيد جي تلاوت ۾ دلچسپي وٺون، ان جي اکرن ۽ لفظن جي برڪت کي محسوس ڪيون، ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي ڪوشش ڪيون.
• اهي حروف اسان کي هي سبق ڏين ٿا ته علم جي ڪن ڳالهين جي حقيقت الله تعاليٰ کي ئي معلوم هوندي آهي، ۽ اسان کي انهن تي صبر ۽ تسليم سان ايمان رکڻ گهرجي.
• قرآن مجيد سان محبت ۽ ان جي اکرن سان واسطو رکڻ اسان جي ايمان جي مضبوطيءَ ۽ الله تعاليٰ سان ويجهڙائيءَ جو ذريعو آهي.