Ahzob surasi — Oyat 58

Kalimalarning ma'nolari:

• يُؤْذُونَ – ozor bermoq, ranjitmoq.
• بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا – ular qilmagan gunoh yoki ayb evaziga, ya'ni hech qanday asossiz.
• احْتَمَلُوا – o'z zimmalariga olmoq, ko'tarmoq.
• بُهْتَانًا – yolg'on, tuhmat, bo'hton.
• إِثْمًا مُّبِينًا – ochiq-oydin, yaqqol gunoh.

Tafsir:

Ushbu oliy oyatda Alloh taolo mo'min erkaklar va mo'min ayollarga ular qilmagan ish yoki aytmagan so'z evaziga ozor beradigan, ularni ranjitadigan kishilar haqida xabar bermoqda. Bunday kishilar o'zlarining og'izlari yoki qo'llari bilan mo'minlarga og'riq yetkazadilar. Buning uchun ularning oldida hech qanday gunohi yo'q, ya'ni ular hech qanday ayb yoki jinoyat qilmaganlar. Shunday qilib, ularni ayblash yoki ularga ozor berish mutlaqo nohaqlikdir.

Bunday qilgan kishilar eng katta yolg'on va tuhmatni o'z zimmalariga olgan bo'ladilar. Chunki ular begunoh insonlarga nisbatan yolg'on gapirib, ularning obro'sini to'kadilar. Bu esa ochiq-oydin, yaqqol gunohdir. Bu gunohning og'irligi shunchalik kattaki, ular oxiratda shu qilmishlari uchun azoblanadilar. Bu oyatning nozil bo'lish sababi haqida ulamolar aytadilarki, u Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning oilalari — Oysha va Safvon roziyallohu anhumaga nisbatan tuhmat qilgan kishilar haqida nozil bo'lgan. Ammo uning hukmi umumiy bo'lib, qiyomatgacha har qanday mo'min erkak va ayolga nisbatan nohaq ozor berish, tuhmat qilish haromdir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'minlarning sha'ni va obro'sini himoya qilishning naqadar muhimligini ko'rsatadi. Islom dini insonlarning or-nomusi, sha'ni va izzatini himoya qilishga katta e'tibor beradi.
2. Tuhmat va bo'hton — eng og'ir gunohlardan biri ekanini bilib olamiz. Chunki u insonning qalbini ranjitadi, jamiyatda adovat va nifoq keltirib chiqaradi.
3. Mo'min kishi tilini tiyishi, boshqalar haqida yomon so'z aytmasligi, ularning ayblarini oshkor qilmasligi lozim. Agar biror kishi haqida yaxshi gap aytishni bilmasa, jim turishi afzaldir.
4. Bu oyat bizga begunoh insonlarni himoya qilish, ularning haqini himoya qilishda jasoratli bo'lishni o'rgatadi. Jamiyatda adolat va haqiqatni qaror toptirish har bir mo'minning burchidir.
5. Alloh taolo mo'minlarning sha'nini O'zi himoya qilishini va ularga ozor beruvchilarni jazosiz qoldirmasligini bildiradi. Bu esa mo'minlarga taskin va ularning qalblariga sokinlik bag'ishlaydi.