Fotir surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• Ar-aytum – menga xabar beringlar, aytinglar-chi.
• Shurakā'ukum – sizlarning (Allohga) sherik qilib olganlaringiz.
• Shirk – sheriklik, ortaklik.
• Bayyinah – aniq dalil, hujjat.
• Ghurūr – aldash, yolg'on va’da, xomxayol.

Tafsir:

Ey Muhammad! Shu mushriklarga ayting: “O‘zlaringiz Allohdan o‘zga ibodat qilayotgan sheriklaringiz haqida o‘ylab ko‘rdingizmi? Ularning yerdan nimani yaratganini menga ko‘rsating-chi! Ular yerni, tog‘larni, daryolarni yoki hayvonlarni yaratganmi? Yoki ularning osmonlarni yaratishda Alloh bilan sherikliklari bormi? Yoki Biz ularga bir kitob beribmizki, ular o‘sha kitobdan aniq bir dalilga ega bo‘lib, shu asosda o‘z sheriklariga ibodat qilishyaptimi? Yo‘q, bularning hech biri yo‘q! Aksincha, bu zolimlar – ya’ni mushriklarning rahbarlari – o‘zlariga ergashganlarga faqat yolg‘on va’dalar beradilar, xomxayollarga uchirib, ularni aldashdan boshqa narsa qilmaydilar. Ular butlarga sig‘inishlari ularni hech qanday foyda keltirmasligini bilmaydilarmi? Bu faqat shaytonning ularni yo‘ldan ozdirishidir.”

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarga aqidada poklikni o‘rgatadi: Allohdan o‘zga hech kim yaratish qudratiga ega emas, demak, ibodat ham faqat Unga xosdir.
• Inson har qanday da’vosini dalil bilan isbotlashi kerak; dalilsiz da’vo botildir. Mushriklarning da’volari esa butunlay asossiz ekani ochiq-oydin ko‘rsatilgan.
• Yolg‘on va’dalar va aldash – zolimlarning odati ekani, mo‘min esa har doim rostgo‘y bo‘lishi va faqat Allohning va’dasiga ishonishi lozimligi o‘rgatiladi.
• Bu oyat insonni aqlini ishlatishga, atrofidagi yaratilishlarni kuzatishga va yagona Yaratuvchini tan olishga chorlaydi. Zero, osmonlaru yerning yaratilishi Allohning qudratiga eng katta dalildir.