Sad surəsi — Ayə 6

Sözün izahı:

• الْمَلَأُ (əl-mələ'): camaatın böyükləri, əşrəfləri və rəhbərləri.
• انطَلَقَ (intəlaqə): getdilər, yola düşdülər, üz tutdular.
• امْشُوا (əmşu): gedin, yolunuzda davam edin, öz tərzinizdə irəliləyin.
• اصْبِرُوا (isbiru): səbir edin, dözün, möhkəm durun.
• آلِهَتِكُمْ (alihətikum): sizin ilahlarınız, bütləriniz.
• يُرَادُ (yurad): istənilən, qəsdedilən, arzu olunan bir şey.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Məkkə müşriklərinin başçılarının və nüfuzlu şəxslərinin öz camaatına necə müraciət etdiyini xəbər verir. Onlar camaatdan ayrılıb bir-birlərinə belə dedilər: "Yolunuzda davam edin, atalarınızın dinindən dönməyin və öz ilahlarınıza ibadət etməkdə səbirli olun, bu yolda möhkəm dayanın!" Onlar bununla öz tərəfdarlarını haqqa gəlməkdən çəkindirmək və küfr üzərində saxlayamaq istəyirdilər.

Sonra onlar belə bir iddia irəli sürdülər: "Şübhəsiz ki, bu — yəni Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) təbliğ etdiyi tək Allaha ibadət çağırışı — istənilən, qəsdedilən bir işdir." Yəni onların fikrincə, bu, Allah tərəfindən göndərilən bir haqq deyil, əksinə, Muhəmmədin özünün istədiyi, arzuladığı bir şeydir; o, bu yolla rəhbərliyi və hökmranlığı ələ keçirmək, camaatın ona tabe olmasını təmin etmək istəyir. Onlar həmçinin deyirdilər ki, biz nə Qureyşin dinində, nə də Nəsranilikdə belə bir şey eşitməmişik; bu, yalnız uydurma və iftiradan başqa bir şey deyil.

Ey insan! Diqqət yetir: onlar haqqı qəbul etməmək üçün nə qədər əsassız bəhanələr gətirirdilər. Halbuki onların bu sözləri özlərinin də yalan olduğunu bildikləri bir iddiadan başqa bir şey deyildi. Çünki onlar Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) əmanətli, doğru danışan, heç vaxt yalan danışmayan bir şəxs olduğunu çox yaxşı tanıyırdılar. Lakin təkəbbür, mənsəb sevgisi və atalarının yoluna kor-koranə bağlılıq onları haqqı qəbul etməkdən saxladı.

Bu ayə bizə öyrədir ki, haqqa qarşı çıxanlar çox vaxt camaatı öz batil yollarında saxlamaq üçün onları səbirə, möhkəmliyə çağırır, haqqı isə "şəxsi məqsəd" kimi qələmə verirlər. Amma haqq hər zaman üstün gəlir. Uca Allah buyurur ki, haqq gəldi, batil isə yox oldu. Doğrudan da batil yox olmağa məhkumdur.

Ey qardaşım! Bu ayədən ibrət götür: haqqa tabe olmaqda tərəddüd etmə, çünki haqq yolu aydın və açıqdır. Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) gətirdiyi din — tək Allaha ibadət — bəşəriyyətin ən böyük nemətidir. Bu yolda səbirli ol, çünki səbir edənlərə Allah sonsuz mükafat vəd etmişdir.