Zumar surasi — Oyat 3

أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ ۚ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ

Қўлланилган сўзлар маънолари:

• الدِّينُ الْخَالِصُ: ширкдан пок, холис ибодат ва тоат.
• زُلْفَىٰ: яқинлик, юқори мартабага эришиш учун восита.
• كَفَّارٌ: куфр ва ношукурликда муболаға қилувчи, яъни кофирликка чўмган одам.

Тафсир:

Огоҳ бўлингизки, холис дин — яъни фақат Аллоҳгагина ихлос билан қилинадиган ибодат ва тоат — Аллоҳнинг Ўзига хосдир. Ундан бошқа ҳеч нарса бу динга аралаштирилмайди. Лекин мушриклар Аллоҳдан ўзгани — санамлар, бутлар ва турли маъбудларни — ўзларига дўст ва ёрдамчи қилиб олдилар. Улар ўзларининг бу ширкларини оқлаш учун: "Биз буларга фақат Аллоҳга яқинлаштиришлари учун ибодат қиламиз", дедилар. Яъни улар ўша бутларни шафоатчи қилиб, улар орқали Аллоҳга яқинликка эришишни даъво қилдилар. Аммо бу даъволари ботилдир, чунки ибодат ва шафоат фақат Аллоҳнинг Ўзига хосдир. Аллоҳ таоло қиёмат куни ихлосли мўминлар билан мушрик кофирлар ўртасида улар ихтилоф қилган нарсалар — яъни тавҳид ва ширк масаласида — ҳукм қилади ва ҳар бирига муносиб жазо ёки мукофот беради. Албатта, Аллоҳ ўзига ёлғон тўқиган, Унга шерик нисбат берган ва Унинг неъматларига куфр келтирган, кофирликда муболаға қилган кимсаларни ҳидоят қилмайди. Уларнинг қалблари кофирлик билан муҳрлангани учун ҳақ йўлни топиш насиб бўлмайди.

Фойдалар:

1. Ибодат, дуо ва тоат фақат Аллоҳга холис бўлиши шарт; Ундан ўзгага қилинган ҳар қандай ибодат — ширкдир, ҳатто у "Аллоҳга яқинлаштиради" деган баҳона билан бўлса ҳам.
2. Мушрикларнинг "биз фақат Аллоҳга яқин бўлиш учун уларга ибодат қиламиз" деган сўзлари ботил ва рад этилган; чунки Аллоҳга яқинлик Унинг Ўзи кўрсатган йўл — холис ибодат орқали бўлади.
3. Қиёмат куни Аллоҳ таоло ҳамма ихтилофларни ҳал қилади ва адолат билан ҳукм чиқаради; бу мўминга тасалли ва кофирга огоҳлантиришдир.
4. Аллоҳнинг ҳидояти фақат пок қалбларга насиб бўлади; ёлғончи ва кофир кимсалар эса ҳидоятдан маҳрумдирлар. Бу бизни ростгўйлик ва ихлосга чорлайди.