نساء سۈرىسى — ئايەت 99

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• عَسَى: ئۇمىد ۋە ئېھتىماللىق مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ، يەنى «ئۇمىد قىلىنىدۇكى» ياكى «مۇمكىنكى» دېگەن مەنىدە.
• يَعْفُوَ: ئەپۇ قىلىش، كەچۈرۈم قىلىش، جازالاشتىن ۋاز كېچىش مەنىسىدە.
• عَفُوًّا: بەك ئەپۇ قىلغۇچى، كۆپ كەچۈرۈم قىلغۇچى دېگەن مەنىدە. بۇ ئاللاھنىڭ ئىسىملىرىدىن بىرى.
• غَفُورًا: بەك مەغپىرەت قىلغۇچى، گۇناھلارنى كۆپ يوشۇرۇپ كەچۈرۈم قىلغۇچى دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت ئالدىنقى ئايەتلەر بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، ئۆزلىرى زۇلۇم قىلغان ۋە باشقىلارنى زۇلۇمغا قىستۇرغان كىشىلەرگە ئالاقىدار ئاگاھلاندۇرۇشتىن كېيىن كەلگەن. ئايەتتە مۇنداق بايان قىلىنىدۇ: ئەگەر بىرەر كىشى ئۆز يۇرتىدا ئەركىن-ئازادە ياشاشقا، دىنىنى تۇتۇشقا ۋە ھەق-ھوقۇقىنى قوغداشقا قۇدرىتى يەتمەيدىغان، ھېچقانداق چارە-تەدبىر قوللىنىشقا ئامالى بولمىغان، ھىجرەت قىلىشقا يول تاپالمايدىغان ئاجىز كىشىلەر — مەيلى ئەرلەر، ئاياللار ياكى بالىلار بولسۇن — ئۇلار مەزكۇر ئاگاھلاندۇرۇشتىن مۇستەسنا. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر. شۇڭا بۇنداق ئاجىز، بىچارە كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ ئەپۇ قىلىشى ۋە كەچۈرۈم قىلىشى ئۈمىد قىلىنىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆز بەندىلىرىگە نىسبەتەن بەك ئەپۇ قىلغۇچى ۋە بەك مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر — ئۇلارنىڭ ئاجىزلىقىنى ۋە ئىختىيارسىزلىقىنى بىلىپ، ئۇلارنى جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە رەھىمدىللىك پرىنسىپىنى نامايان قىلىدۇ: ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئادەمنىڭ ئەھۋالىغا قاراپ ھۆكۈم قىلىدۇ، قۇدرىتى يەتكەن تۇرۇپ ھىجرەت قىلمىغانلار بىلەن قۇدرىتى يەتمىگەن ئاجىزلارنى ئايرىم-ئايرىم مۇئامىلە قىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ئەپۇ قىلغۇچى ۋە مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇنىڭ رەھمىتى غەزىپىدىن ئۈستۈن كېلىدۇ. بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدسىزلىنىشتىن ساقلايدۇ.
• ئىسلام دىنى ئاجىز ۋە بىچارە كىشىلەرگە ئالاھىدە رەھىمدىللىك قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى چۈشىنىپ، ئۇلارغا ئاسانلىق تىلەيدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك ئەخلاقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئادەمنىڭ ئىمكانىيىتى ۋە ئەھۋالىغا قاراپ ھۆكۈم قىلىدۇ، شۇڭا ھېچكىم ئۆزىنىڭ ئاجىزلىقىدىن ئۈمىدسىزلىنىشىنىڭ ھاجىتى يوق — ئاللاھ ئۇنىڭ ھالىنى بىلگۈچىدۇر.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، باشقىلارنى باھالىغاندا ئۇلارنىڭ شارائىتىنى ۋە ئىمكانىيىتىنى نەزەردە تۇتۇش كېرەك، ئادالەتلىك ۋە رەھىمدىل بولۇش كېرەك.
• ئاللاھنىڭ ئەپۇ ۋە مەغپىرەت سۈپەتلىرى ئىنسانلارنى تەۋبە قىلىشقا ۋە ياخشى ئەمەللەرگە ئىلھاملاندۇرىدۇ، چۈنكى ئاللاھ ھەر ۋاقىت بەندىلىرىنىڭ ياخشىلىقىنى ئىستەيدۇ.