سوره شوری — آیه 48

معانی کلمات:

• أَعْرَضُوا: روی گرداندن از حق و نپذیرفتن دعوت.
• حَفِیظًا: نگهبان و مراقبی که اعمالشان را حفظ و شماره کند.
• الْبَلَاغُ: رساندن پیام و دعوت.
• أَذَقْنَا: چشاندیم؛ کنایه از رساندن نعمت و رحمت.
• سَیِّئَةٌ: بلا و مصیبت و ناگواری.
• كَفُورٌ: بسیار ناسپاس و کفرانکنندهی نعمتها.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر این مشرکان از پذیرش دعوت تو روی گرداندند، اندوهگین مباش؛ زیرا ما تو را نگهبان و مراقب اعمال آنان نفرستادهایم که حساب و کتابشان با تو باشد. وظیفهی تو تنها رساندن پیام و دعوت به سوی حق است و حساب آنان با خداست. خداوند در ادامه به بیان حال انسان میپردازد و میفرماید: هر گاه از جانب خود رحمتی مانند توانگری، سلامتی و آسایش به انسان بچشانیم، از آن شادمان میشود و سرمست میگردد؛ اما اگر به سبب گناهان و اعمال ناشایست خود، بلا و مصیبتی مانند فقر، بیماری و سختی به او برسد، بسیار ناسپاس و کفرانکننده میشود؛ نعمتها را فراموش میکند و تنها به مصیبتها میپردازد و از صبر و شکرگزاری به دور میماند.

فواید و پیامهای آیه:

• آرامش و مسئولیت محدود: پیامبر و مؤمنان نباید خود را در برابر هدایت مردم مسئول بدانند؛ وظیفهی ما تنها رساندن پیام و دعوت به نیکی است و هدایت به دست خداست. این آیه مایهی آرامش و امید برای داعیان حق است.
• آزمون انسان در نعمت و بلا: انسان در هر دو حالتِ خوشی و ناخوشی آزموده میشود؛ شادی در نعمت باید همراه با شکر باشد و صبر در بلا باید همراه با رضایت به قضای الهی.
• هشدار از ناسپاسی: کفران نعمتها و بیتابی در برابر مصیبتها، از صفات نکوهیدهی انسان است که باید با ایمان و تقوا آن را اصلاح کرد و همواره شکرگزار نعمتهای الهی بود.