Moida surasi — Oyat 108

Kalimalarning ma'nolari:

• أَدْنَى – yaqinroq, loyiqroq.
• عَلَى وَجْهِهَا – o‘zining haqiqiy shaklida, to‘g‘ri va xatosiz holda.
• أَن تُرَدَّ أَيْمَانٌ – qasamning (yolg‘onchilikka qaytarilib) ularga rad etilishi, ya’ni merosxo‘rlar tomonidan qaytarib olinishi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo guvohlik berishda halollik va rostgo‘ylikka chaqiradi. Oldingi oyatlarda zimmaga (qaramay) bo‘lgan kishilarning vasiyatiga guvoh bo‘lish haqida so‘z yuritilgan edi. Agar guvohlarning shahodatiga shubha qilinsa, ular namozdan keyin qasam ichib, o‘z guvohliklarining haqligini isbotlashlari buyurilgan edi. Mana shu hukm – ya’ni guvohlarni ogohlantirish va ularni qasamga majbur qilish – ularning guvohlikni buzmasdan, o‘z ko‘rganlarini o‘zgartirmasdan, xiyonat qilmasdan, to‘g‘ri va haqiqiy holicha keltirishlariga eng yaqin yo‘ldir. Chunki ular qasam ichishdan oldin o‘ylab ko‘radilar: agar yolg‘on guvohlik bersalar, oxiratda Allohning azobiga duchor bo‘lishlaridan qo‘rqadilar. Yoki dunyoda ham ularning yolg‘onlari fosh bo‘lishidan xavfsiraydilar – chunki agar ular yolg‘on qasam ichsalar, haq egalari (merosxo‘rlar) ham qasam ichib, ularning yolg‘onligini isbotlashlari mumkin. Shunda ularning yolg‘onlari oshkor bo‘lib, dunyoda sharmanda bo‘ladilar.

So‘ngra Alloh taolo barcha bandalariga murojaat qilib: "Allohdan qo‘rqinglar va Uning amrlarini eshitib, qabul qilinglar", deydi. Ya’ni yolg‘on qasam ichishdan, guvohlikda xiyonat qilishdan saqlaninglar va sizlarga o‘rgatilayotgan nasihatlarni quloq solib, amal qilinglar. Chunki Alloh taolo gunohkor, itoatdan chiqqan, fosiq qavmlarni to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilmaydi. Ular o‘z qilmishlari tufayli adashgan holda qoladilar.

Foydalar:

1. Islom dini guvohlik va shahodatda eng oliy darajadagi halollikni talab qiladi. Guvohlik – bu jamiyatda adolat va haqiqatni o‘rnatishning eng muhim vositalaridan biridir.
2. Qasamni suiiste’mol qilish – katta gunohdir. Alloh taolo bandalarini yolg‘on qasamdan ogohlantirib, ularni dunyo va oxiratda sharmandalikdan saqlaydi.
3. Dinimizda har bir ishda Allohdan qo‘rqish va Uning amrlariga quloq solish – muvaffaqiyat kalitidir. Kim Allohga taqvo bilan yondashsa, U zot unga to‘g‘ri yo‘lni ko‘rsatadi.
4. Fosiqlik (gunohkorlik va itoatdan chiqish) insonni hidoyatdan mahrum qiladi. Shuning uchun har bir musulmon o‘zini gunohlardan tiyib, solih amallarga yopishishi lozim.