Qaf surəsi — Ayə 36

Sözlerin izahı:

• وَكَمْ — "ne qədər çox" mənasındadır; burada təkrarən və çoxluq ifadə edir.
• أَهْلَكْنَا — "həlak etdik, məhv etdik".
• قَرْن — "nəsil, dövr, bir zamanın xalqı"; burada keçmiş ümmətlər nəzərdə tutulur.
• بَطْشًا — "güc, qüvvət, zor və cəza gücü".
• فَنَقَّبُوا — "deşdilər, gəzib-dolaşdılar, hər tərəfə yol açdılar"; yolları, keçidləri araşdırmaq mənasındadır.
• مَحِيص — "qaçıb can qurtaracaq yer, sığınacaq, məfrər".

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-təala Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə təsəlli verir, kafirlərə isə xəbərdarlıq edir. Buyurur ki, Biz bu Məkkə müşriklərindən əvvəl neçə-neçə ümmətləri, neçə-neçə nəsilləri həlak etmişik. Onlar bunlardan daha güclü, daha qüvvətli, daha qüdrətli idilər. Yer üzündə gücləri çatdığı hər yeri gəzib-dolaşdılar, yollar açdılar, ölkələr qurdular, şəhərlər saldılar. Güclərinə, sərvətlərinə və ordularına arxalanaraq özlərini əzabdan qurtara biləcəklərini zənn etdilər. Lakin Allahın əzabı onlara yetişdiyi zaman heç bir qaçıb can qurtaracaq yer, heç bir sığınacaq tapa bilmədilər.

Ey insan! Bu xəbərdə böyük bir ibrət var. Güc, sərvət, elm və texnologiya insanı Allahın əzabından qurtara bilməz. Keçmişdəki o qüdrətli ümmətlər də bu gün bizim kimi yer üzündə gəzib-dolaşırdılar, lakin onların sonu bizə dərs olsun. Allah-təala buyurur ki, onların heç biri qaçıb canını qurtara bilmədi. Deməli, hər bir insan öz Rəbbinə tərəf qayıtmalı, tövbə edib Ona sığınmalıdır. Çünki əsl sığınacaq, əsl məfrər yalnız Allahın yanındadır.

Bu ayə bizə həm qorxu, həm də ümid verir: qorxu — Allahın əzabından qafil olmamaq üçün; ümid — tövbə edib Allaha yönələn kimsənin bağışlanacağına inanmaq üçün. Gəlin, keçmişdəkilərin aqibətindən ibrət götürək, Quranın nuruna sarılaq və Allahın rəhmətinə sığınaq.