Ан-Наджм сүрөсү — Аят 30

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ذَٰلِكَ (залика) — «ошол», «ушул нерсе». Бул жерде мушриктердин дүйнө жашоосун гана көздөгөн максатын жана алардын илиминин чегин көрсөтөт.
• مَبْلَغُهُم (маблағухум) — «алардын жеткен чеги», «алардын акыркы чеги». Илим жана түшүнүк жагынан алар жете алган эң акыркы чекит дегенди билдирет.
• مِنَ الْعِلْمِ (минал-‘илм) — «илимден». Бул жерде алардын илими өтө тайыз жана чектелүү экенин баяндайт.
• ضَلَّ (далла) — «адашты», «туура жолдон тайды».
• سَبِيلِهِ (сабийлиһи) — «Анын жолу», б.а. Аллахтын туура жолу, Ислам дини.
• اهْتَدَىٰ (иһтада) — «туура жол тапты», «хидаятка жетти».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдары болсун) каапырлардын жана дүйнө жашоосун гана көздөгөндөрдүн абалын баяндап жатат. Алардын илими жана түшүнүгү өтө тайыз — алар дүйнөлүк пайда, байлык жана кумарлардан ары өтө албайт. Алардын акылы жеткен чекит ушул гана: дүйнөнү сүйүү, ага берилүү, акыретти унутуу. Алар рухий жана илимий жактан тереңдикке жете албайт, акыйкатты таба албайт.

Аллах Таала айтат: «Сенин Раббиң ким адашканын да, ким туура жол тапканын да жакшы билет». Башкача айтканда, Аллах адамдардын ички абалын, ниеттерин жана жүрөктөрүндөгү нерселерди толук билет. Ким туура жолдон тайган, ким хидаятка жеткен — баарын Аллах жакшы көрөт жана билет. Ал эч кимге зулумдук кылбайт, ар бир адамга өз ишине жараша сыйлык же жаза берет.

Бул аят ошондой эле пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдары болсун) сооронуч берет: сен адамдарды хидаятка келтирүүгө милдеттүү эмессиң, сенин милдетиң гана жеткирүү. Ал эми кимдин туура жолго келери, кимдин адашары — аны Аллах гана билет жана Ал өз илими менен аларга өкүм кылат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Илимдин чектүүлүгү жөнүндө ой жүгүртүү: Бул аят бизди дүйнөлүк илимдин гана чегинде калбай, рухий жана диний илимди терең өздөштүрүүгө чакырат. Ислам — бул терең илим, акыйкат жана хидаят дини. Ал адамды дүйнөнүн тайыз кумарларынан жогору көтөрөт.
• Аллахтын илиминин кемчиликсиздиги: Аллах кимдин жүрөгүндө эмне бар экенин, кимдин чын ыкластан туура жол издеп жатканын жана кимдин текеберлик менен адашканын толук билет. Бул бизге Аллахтын алдында ар бир ишибиз үчүн жооп берерибизди эскертет жана чын ыкластан жакшылык кылууга түрткү берет.
• Хидаят — Аллахтын берген улуу нээмати: Туура жолду табуу — бул Аллахтын өзү берген чоң жакшылык. Бул нээматты баалоо жана Аллахка шүгүр кылуу аркылуу биз Исламдын сулуулугун жана тереңдигин сезебиз.
• Ар бир адамдын жоопкерчилиги: Ар бир адам өз иши үчүн жооптуу. Аллах ким адашканын да, ким туура жол тапканын да билет. Бул бизди өзүбүздү текшерүүгө, жакшылыкка умтулууга жана жамандыктан качууга чакырат.
• Исламдын адилеттиги: Аллах эч кимге зулумдук кылбайт. Ар ким өз аракетине жараша сыйлык алат. Бул Исламдын адилеттүүлүгүн жана Аллахтын ырайымын көрсөтөт. Ошондуктан Ислам — бул адилеттик жана ырайым дини, ага умтулуу ар бир адам үчүн бакыттын жолу.