Najm surasi — Oyat 30

Kalimalarning ma'nolari:

• Mablag': yetish joyi, oxiri, chegarasi.
• Zalla: adashdi, yo'ldan chiqdi.
• Sabil: yo'l, to'g'ri yo'l.
• Ihtada: hidoyat topdi, to'g'ri yo'lga yurdi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga xitob qilib, U zotni dunyo hayotini istagan, oxiratdan yuz o'girgan kimsalardan yuz o'girishga buyuradi. Ya'ni, kim Qur'ondan va Allohning zikridan yuz o'girsa va faqatgina dunyo lazzatlarini, mol-mulk va shahvatlarni istasa, sen ham ulardan yuz o'gir, ular bilan mashg'ul bo'lma.

So'ngra Alloh taolo bunday kishilarning holatini bayon qilib, ularning ilm-fan darajasi shu dunyo ishlarigagina cheklanganligini, ularning bilimi shu dunyodan nariga o'tmasligini, oxirat haqida esa hech qanday bilimga ega emasliklarini bildiradi. Ular farishtalarni "Allohning qizlari" deb atashlari ham ularning nodonligi va jaholatidan kelib chiqqan xatti-harakatdir.

Keyin Alloh taolo bandalarining holatini to'liq bilishini ta'kidlab, aytadiki: "Ey Rasulim! Albatta, Robbing kim Uning yo'lidan adashganini va kim to'g'ri yo'lga hidoyat topganini juda yaxshi biluvchidir." Unga hech narsa maxfiy emas. U har bir bandaning qalbidagi niyatini, amalini va oxir-oqibatda qayerga yetib borishini biladi. Qiyomat kunida har kimni o'z amaliga yarasha jazoga tortadi: adashganlarni do'zax azobi bilan, hidoyat topganlarni esa jannat ne'matlari bilan mukofotlaydi.

Bu oyatda mo'minlar uchun ogohlantirish va qattiq tazkir bor: kim Allohning kitobi va Rasulining sunnatidan yuz o'girsa, nafsining havoyi va dunyo manfaati uchun oxiratni tark etsa, u holda uning oqibati halokatdir.

Foydalar:

1. Musulmon kishi hayotining maqsadi faqat dunyo ishlari bilan chegaralanib qolmasligi, balki oxiratni ham o'ylashi lozim. Dunyo va oxirat o'rtasida muvozanat saqlash — haqiqiy ilm va donolik belgisidir.
2. Ilmning eng oliy darajasi — Allohni bilish, Uning amrlarini o'rganish va shu asosda yashashdir. Dunyoviy ilmning o'zi kifoya qilmaydi, chunki u insonni oxirat saodatiga yetkaza olmaydi.
3. Alloh taolo har bir bandaning holatini to'liq biladi. Bu esa mo'min uchun katta tasalli va umiddir: kimki to'g'ri yo'lda bo'lsa, Alloh uning harakatini zoye qilmaydi. Shu bilan birga, bu gunohkorlar uchun ogohlantirishdir — ularning qilgan ishlari Allohdan yashirin emas.
4. Islomda ilmga va to'g'ri yo'lga rag'batlantirish bor. Har bir inson o'z bilimini oshirishga, to'g'ri yo'lni izlashga va undan adashmaslikka harakat qilishi kerak.