Sure Haşr — Ayet 7

Kelime Anlamları:

• Mâ efâe: Allah'ın, savaşmadan ve zorluk çekmeden Müslümanlara kazandırdığı mal, ganimet (fey).
• Ehlü'l-kurâ: Şehir ve kasaba halkı (burada kâfirlerin yaşadığı yerler).
• Zi'l-kurbâ: Peygamberimiz'in (s.a.v.) yakın akrabaları (Haşimoğulları ve Abdülmuttaliboğulları).
• İbni's-sebîl: Yolculukta iken parası tükenen, memleketinden uzakta kalmış muhtaç yolcu.
• Dûle: Zenginler arasında elden ele dolaşan, sadece onlara özgü kalan mal.
• Âtâküm: Size verdi, bağışladı.
• İntehû: Vazgeçin, bırakın, son verin.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Allah'ın, Peygamberi'ne (s.a.v.) savaşsız ve zahmetsiz olarak bahşettiği malların (fey) paylaşım esaslarını belirlemektedir. Bu mallar; Allah'a, Resûlü'ne, Peygamberimiz'in yakın akrabalarına, yetimlere, yoksullara ve yolda kalmış muhtaç yolculara aittir. Bunlar, toplumun genel menfaati ve ihtiyaç sahiplerinin gözetilmesi için sarf edilir.

Bu paylaşımın hikmeti ve gayesi çok açıktır: Bu mallar, sadece zenginler arasında elden ele dolaşan bir servet hâline getirilmesin, toplumun tüm kesimlerine, özellikle de muhtaç durumda olanlara ulaşsın. Böylece zengin ile fakir arasındaki uçurum kapanır, toplumda adalet ve dayanışma hâkim olur.

Âyetin devamında ise Müslümanlara evrensel bir prensip öğretilmektedir: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ne verdiyse onu alın, neyi yasakladıysa ondan da kaçının. Bu emir, yalnızca ganimet ve fey taksimiyle sınırlı değildir; Resûlullah'ın (s.a.v.) getirdiği tüm emir ve yasakları, sünnetini ve şeriatını kapsar. Onun sözü, fiili ve onayı, Allah'ın kitabının açıklamasıdır. Bu sebeple âyet, sünnete uymanın farz olduğunun en büyük delillerindendir.

Son olarak Allah Teâlâ, kullarını kendisine karşı gelmekten sakındırmakta ve "Allah'ın azabının çok şiddetli olduğunu" hatırlatarak, O'nun emirlerine muhalefet etmekten, yasaklarını çiğnemekten sakındırmaktadır.

Davet ve İbret:

Ey iman edenler! Bu âyet, İslam'ın adalet ve merhamet anlayışının ne kadar yüce olduğunu göstermektedir. Allah Teâlâ, ganimet ve fey mallarının sadece güçlülerin ve zenginlerin elinde toplanmasını yasaklamış; yetimlerin, yoksulların ve yolda kalmışların da bu nimetlerden pay almasını emretmiştir. Bu, toplumda kardeşlik ve dayanışma ruhunu güçlendirir.

Aynı zamanda bu âyet, Peygamberimize (s.a.v.) itaatin önemini vurgular. Onun getirdiği her hüküm, Allah'ın rızasına ulaştıran bir ışıktır. Onun emirlerine uyan, yasaklarından kaçınan kimse, dünyada huzur ve güven, ahirette ise ebedi kurtuluş bulur. Allah'ın azabından sakınanlar ise gerçek kazananlardır. Rabbimiz, bizleri Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) sünnetine sımsıkı sarılan, O'nun yolundan ayrılmayan ve Allah'ın emirlerine itaat eden kullarından eylesin. Âmin.