An'om surasi — Oyat 136

Kalimalarning ma'nolari:

• ذَرَأَ – yaratdi, paydo qildi.
• الْحَرْثِ – ekinlar, ziroatlar.
• الْأَنْعَامِ – chorva mollari (tuya, sigir, qo‘y va echkilar).
• بِزَعْمِهِمْ – o‘zlarining yolg‘on da'volari bilan, asossiz taxminlari bilan.
• شُرَكَائِنَا – bizning sheriklarimiz (butlar va sanamlar).
• سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ – ularning qilgan hukmlari naqadar yomon!

Tafsir:

Mushrik arablar Alloh taologa nisbatan o‘ta adolatsiz va johilona munosabatda bo‘lib, U zot yaratgan ekinlar va chorva mollaridan ikki qism ajratdilar: bir qismini "Allohning ulushi" deb atab, uni faqat mehmonlar va miskinlarga sarflashni niyat qildilar; ikkinchi qismini esa o‘zlarining butlari va sanamlariga bag‘ishlab, uning xizmatkorlari va butxonalar ehtiyojiga sarfladilar.

Ularning bu taqsimotidagi eng yomon tomoni shundaki, agar Allohga atalgan ulushdan biror narsa butlar ulushiga tushib qolsa, uni o‘sha yerda qoldirar va "Alloh bundan behtoj" der edilar. Ammo butlar ulushidan biror narsa Allohning ulushiga aralashib qolsa, uni darhol qaytarib olar va "Butlar bunga muhtoj" deb da'vo qilardilar. Shuningdek, ular Allohning ulushini butlar xizmatiga sarflashdan ham tortinmas edilar.

Bu bilan ular Alloh taoloni o‘zlarining butlaridan ham past darajaga qo‘ygan edilar. Holbuki, Alloh butun olamlarning Yaratuvchisi va Robbiyidir. Ular bu ishni o‘zlarining yolg‘on da'volari va xayoliy taxminlari bilan qilgan edilar, Alloh ularga bunday qilishni buyurmagan edi. Ulaming bu hukmi va taqsimoti naqadar yomon va qabih edi!

Foydalar:

1. Alloh taologa nisbatan har qanday yomon taxmin va adolatsiz taqsimot — katta gunohdir. Chunki Alloh barcha narsaning egasi bo‘lib, Uning ulushini kamaytirish yoki O‘ziga nisbatan beparvolik qilish — johillik va zulmdir.
2. Mushriklarning butlarga bo‘lgan munosabati ularning aqli zaifligini va haqiqatdan yiroqligini ko‘rsatadi. Alloh taolo esa o‘z bandalariga nisbatan rahmli va mehribondir.
3. Islom dini insonlarni adolatli bo‘lishga, Allohning ne’matlarini to‘g‘ri taqsimlashga va ehtiyojmandlarga yordam berishga chorlaydi. Allohning ulushi — bu kambag‘allar, miskinlar va mehmonlarning haqqidir.
4. Ushbu oyat musulmonlarga o‘z mol-mulkini Alloh yo‘lida sarflashda niyatning to‘g‘ri bo‘lishi va har qanday xurofotdan uzoq bo‘lishi lozimligini o‘rgatadi. Alloh taolo faqat taqvo va yaxshi niyat bilan qilingan amallarni qabul qiladi.
5. Alloh taoloning hukmi har doim adolatli va hikmatlidir. Uning hukmidan boshqa har qanday hukm — noto‘g‘ri va zararlidir. Shuning uchun mo‘min kishi har ishda Allohning hukmiga bo‘ysunishi va Uning chegaralaridan chiqmasligi kerak.