Qalam surasi — Oyat 9

Kalimalarning ma'nolari:

• وَدُّوا – ular orzu qildilar, chin dildan xohlashdi.
• تُدْهِنُ – yumshoqlik qilsang, ularning diniga moyillik bildirib, yon bersang.
• فَيُدْهِنُونَ – ular ham senga yumshoqlik qilib, senga qarshi qilayotgan hujumlarini to'xtatishadi.

Tafsir:

Mushriklar va kofirlar Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning ularning diniga ozgina bo'lsa-da moyillik bildirishini, ularning ba'zi xurofot va e'tiqodlariga yon berishini, ularni xushnud qilish uchun dinda yumshoqlik va murosaga kelishini juda ham orzu qilishardi. Ular o'zlaricha shunday deb o'ylashardi: agar Payg'ambar ularning ba'zi talablariga rozi bo'lsa, ular ham unga qarshi chiqishdan to'xtab, unga yumshoq munosabatda bo'lishardi. Ya'ni ularning maqsadi Payg'ambarni haqdan og'dirib, o'z botil yo'llariga moyil qilish edi. Lekin Alloh taolo Payg'ambarini bu hiyla-nayranglardan saqlab, ularning bu istaklarini rad etishini buyurdi.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmonlarga, ayniqsa da'vat qiluvchilarga, haq yo'lda sobit qadam bo'lishni va botil ahli bilan din masalasida murosaga kelmaslikni o'rgatadi. Haqni aytishda hech kimning noroziligidan qo'rqmaslik kerak.
2. Kofirlarning do'stona munosabati va yumshoq muomalasi ortida ko'pincha yashirin hiyla-nayrang bo'lishi mumkin. Shuning uchun ularning yon berishga undashlariga aldanib qolmaslik lozim.
3. Islom dini murosasizlik din emas, balki u aqida va e'tiqod masalalarida hech qanday murosa va kelishuvni qabul qilmaydigan pok va sof dindir. Bu musulmonlarning izzat va sharafini saqlaydi.
4. Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) qilingan bu og'ir vasvasalarga qaramay, u zot haqdan og'ishmaganlari biz uchun eng go'zal namuna va ibratdir.