Suuratu Al-A'raf — Aaya 73

1. Maanaaji konngol ɗi ngonka e nder aaye ndee:

• ثَمُودَ: Ko ɓiɗɓe Israa'iila ɓen wonaa ɗum, ko dental yimɓe ɓen woni, ɓe wi'etee ko Samuuda'en, ɓe ngoniino e leydi Hijr hakkunde Hijaz e Shaam.
• أَخَاهُمْ: Maanaa mum ko musiɗɗo maɓɓe e nder leñol, wonaa e nder diina.
• بَيِّنَةٌ: Ko ɗum seedantaare ɓanngunde e hujja laaɓtunde.
• نَاقَةُ اللَّهِ: Ko ngaari ndi Allah tagi, ɓe mbi'i ndi woni ko ɓanngina wonnde Annabi Saalih ko goongɗinɗo. Ndiɓaa e Allah ngam teddungal e keertingol ndi.
• تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ: Ndi nyaama e leydi Allah ndi woni ko e les ngal yamiroore.
• وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ: Wata on memu ndi e bone, wata on fiyu ndi walla wata on wara ndi.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ: Lepte muusɗe ɗe ɓernde weeɗi.

1. Firo aaye ndee:

Allah yeewtii e Annabi Saalih, o neldaa mo e yimɓe Samuuda'en, ɓe ngoniino musiɗɗo makko e nder leñol. O wi'ani ɓe: "Ko onon yo yimɓe am, rewee Allah tun, tawde alaa e mon goɗɗo mo foti reweede si wonaa Kanko. Gooto Alla tan woni Joomi mon, o foti reweede, o foti teddineede." O wi'ani ɓe kadi: "Gomɗii seedantaare ɓanngunde ummiiɗe e Joomi mon ari e mo'on, ndi ɓannginay wonnde ko mi nelaaɗo goonga." Ndeen seedantaare ko ngaari Allah tagi, ndi yalti e hayre, ndi woni maande e yamiroore Allah. O wi'ani ɓe: "Ndee ngaari ko maande e mo'on, ndi Allah tagi, ndi alaa jeyaaɗo si wonaa Kanko. Accon ndi ndi nyaama e leydi Allah, ndi nyaama e huɗo e nder ladde ndi Allah tagi. Wata on memu ndi e bone, wata on fiyu ndi, wata on wara ndi, wata on haɗu ndi e ndiyam. Si on mbaɗii ɗum, lepte muusɗe ɗe ɓernde weeɗi maa heɓu on."

Annabi Saalih noddii yimɓe makko ɓen e goonga, o ɓannginani ɓe wonnde Allah gooto tan foti reweede. O hokki ɓe hujja ɓanngunde, ndi woni ngaari ɗiɗi ndi yalti e hayre, tawa alaa neɗɗo waɗi ɗum si wonaa Allah. O haɗi ɓe memude ndi e bone, sabu ndi ko maande ummiiɗe e Allah, ndi ko ndi seedantaare e goonga makko.

1. Nafaaji ɗi aaye ndee hokkata:

• Aaye ndee no ɓanngina wonnde Allah no neldaa e kala yimɓe nelaaɗo ummiiɗo e maɓɓe, ngam ɓe paamira mo, ɓe jaɓa mo.
• No ɓanngina wonnde noddaandu nelaaɓe ɓen fof ko gootal: reweede Allah tun, ɗaccude rewugol goɗɗum si wonaa Kanko.
• No ɓanngina wonnde Allah no hokkata nelaaɓe ɓen maandeeji e hujjaaji ɓannguɗi, ngam yimɓe ɓen ngoonɗin e maɓɓe.
• No ɓanngina wonnde Alla no teddini maandeeji makko, no haɗi memude ɗi e bone, no hulɓini lepte ɗe ngoni e memude ɗi e bone.
• No ɓanngina wonnde leydi ndi fof ko Allah jeyi, ndi tagi ndi, ndi yimɓe ɓen ndi nelaaɓe ɓen mbaawi huutoraade ndi e nder yamiroore Allah.
• No ɓanngina wonnde lepte Allah no ɓadii ɓen fennooɓe e nelaaɓe ɓen, ɓen memooɓe maandeeji makko e bone.
• No ɓanngina wonnde Annabi Saalih ko misal nelaaɗo mo ɓernde muusnde, mo yurmeende, mo noddata yimɓe makko e goonga e nder weltaare e newaare.
• No ɓanngina wonnde goonga no ɓannga, hay si yimɓe ɓen fennii ɗum, tawde Allah no holliri ɓe maandeeji makko ɓannguɗi.