Inson surasi — Oyat 31

Kalima ma'nolari:

• يُدْخِلُ – kiritadi, joylaydi.
• رَحْمَتِهِ – Uning rahmati, O‘z fazlu karami.
• الظَّالِمِينَ – zolimlar, o‘zlariga zulm qilganlar (ya’ni, kofirlar va gunohkorlar).
• أَعَدَّ – tayyorladi, hozirlab qo‘ydi.
• عَذَابًا أَلِيمًا – alamli, og‘riqli azob.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z hikmati va irodasi bilan xohlagan bandalarini O‘z rahmatiga kiritadi. Bular – imon keltirib, solih amallar qilgan mo‘minlardir. Alloh ularni hidoyatga yo‘llab, gunohlarini kechirib, jannatiga kirgizadi. Ammo o‘zlariga zulm qilganlar – ya’ni, Allohning birligini inkor etib, Unga shirk keltirganlar va Uning chegaralarini buzganlar uchun esa, oxiratda alamli, og‘riqli azobni tayyorlab qo‘ygan. Bu azob – do‘zax olovidir. Demak, Allohning rahmati ham, azobi ham Uning adl-u hikmati asosida taqsimlanadi: kim Uning rahmatiga loyiq bo‘lsa, uni oladi, kim azobiga loyiq bo‘lsa, unga duchor bo‘ladi.

Foydalar:

• Allohning rahmati kengdir, lekin u har kimga emas, balki imon va taqvoga erishgan bandalarga nasib bo‘ladi. Bu esa mo‘minni shukr qilishga va ibodatda barqaror bo‘lishga undaydi.
• Zulm – eng og‘ir gunohlardan biri bo‘lib, u kishi uchun oxiratda alamli azobga sabab bo‘ladi. Shu sababli inson o‘z nafsiga zulm qilishdan, ya’ni kufr va gunohlarga berilishdan saqlanishi kerak.
• Ushbu oyat Allohning adolatini ko‘rsatadi: U hech kimga zulm qilmaydi, balki har kimga qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Bu esa insonni to‘g‘ri yo‘ldan borishga va xatolaridan tavba qilishga chorlaydi.
• Rahmat va azob – ikkalasi ham Allohning irodasi bilan bo‘ladi. Bu esa mo‘minda ham umid, ham qo‘rquv tuyg‘ularini uyg‘otadi: umid – Allohning rahmatiga erishish uchun, qo‘rquv – Uning azobidan saqlanish uchun. Shu ikki tuyg‘u insonni solih amallarga yetaklaydi.