سوره انفال — آيت 57

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• تَثْقَفَنَّهُمْ: توهان کين جنگ ۾ پڪڙي وٺو يا کين مقابلي ۾ ظاهر ڪري وٺو.
• فَشَرِّدْ بِهِم: کين اهڙي سزا ڏيو جو ٻيا به ڀڄي پري ٿي وڃن ۽ عبرت حاصل ڪن.
• مَنْ خَلْفَهُمْ: اهي ماڻهو جيڪي سندن پويان آهن، يعني ٻيا دشمن ۽ مخالف.
• يَذَّكَّرُونَ: نصيحت حاصل ڪن، سبق سکن ۽ ياد رکن.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! جيڪي ماڻهو پنهنجا عهد ۽ انجام ٽوڙيندا رهيا آهن، جيڪڏهن توهان کين جنگ جي ميدان ۾ پڪڙي وٺو ۽ کين مقابلي ۾ آڻي وٺو، ته کين اهڙي سخت سزا ڏيو ۽ اهڙو عبرتناڪ انجام ڏيکاريو جو سندن پويان وارا ٻيا دشمن به اهو ڏسي ڀڄي پري ٿين ۽ دل ۾ رعب ۽ خوف پيدا ڪن. ان جو مقصد اهو آهي ته ٻيا به سندن انجام تي غور ڪن، نصيحت حاصل ڪن ۽ اهو سبق سکن ته عهد ٽوڙڻ ۽ دشمني ڪرڻ جو نتيجو ڪهڙو ٿيندو آهي. جڏهن اهي ماڻهو پنهنجي ڪيل بدعهديءَ جي سزا ڏسندا ۽ ٻيا به ان کان عبرت وٺندا، ته پوءِ اهي به توهان سان جنگ ڪرڻ ۽ توهان جي دشمنن جي مدد ڪرڻ کان باز اچن ۽ پنهنجي ڪيل غلطيءَ تي غور ڪن.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• عهد ۽ انجام جي پاسداري اسلام جو بنيادي اصول آهي: جيڪي ماڻهو عهد ٽوڙيندا آهن، انهن کي دنيا ۾ به سزا ملندي آهي ۽ آخرت ۾ به ذليل ٿيندا.
• دشمن کي عبرتناڪ سزا ڏيڻ جو مقصد انتقام نه، پر سبق ۽ نصيحت آهي: اسلام جنگ ۾ به رحم ۽ حڪمت جو درس ڏئي ٿو، ته جيئن ٻيا ظالم ۽ دشمن پنهنجي ڪيل عمل تي غور ڪن ۽ حق جي راھ کي اختيار ڪن.
• اسلام امن ۽ سلامتيءَ جو دين آهي: اهو ظلم ۽ زيادتي کي پسند نٿو ڪري، پر جڏهن دشمن حد کان وڌي وڃي ۽ عهد ٽوڙي، ته پوءِ ان کي اهڙي سزا ڏني وڃي جو ٻيا به عبرت حاصل ڪن ۽ فساد کان باز اچن.
• قرآن مجيد ۾ حڪمت ۽ تدبر آهي: الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي حڪمت سان جنگ جي حڪمت عملي سيکاريندي فرمايو ته دشمن کي اهڙو سبق ڏيو جو ٻيا به سوچين ۽ سمجهن ته حق جي خلاف بغاوت جو نتيجو ڪڙو ٿيندو آهي.
• اسلام ۾ انصاف ۽ حڪمت سان فيصلا ڪرڻ جي ترغيب: جيڪڏهن ڪو عهد ٽوڙي ۽ جنگ ڪري، ته ان کي اهڙي سزا ڏني وڃي جيڪا انصاف ۽ حڪمت تي ٻڌل هجي، ته جيئن ٻيا به انصاف ۽ امن جي راهه اختيار ڪن.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته: اسان کي پنهنجي عهد ۽ انجام جو پاسو رکڻ گهرجي، ۽ جيڪڏهن ڪو دشمن عهد ٽوڙي ته ان کي اهڙو جواب ڏجي جو ٻيا به عبرت حاصل ڪن ۽ حق جي راهه کي اختيار ڪن. ان سان گڏ، اسان کي اهو به سمجهڻ گهرجي ته اسلام هميشه امن، انصاف ۽ حڪمت جو دين آهي، ۽ اهو ظلم ۽ زيادتي کي پسند نٿو ڪري.