سوره انفال — آيت 56

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• عَاهَدتَّ: تون عهد ڪيو، يعني معاهدو ڪيو.
• يَنقُضُونَ: اهي ٽوڙيندا آهن، يعني عهد خلاف ورزي ڪندا آهن.
• عَهْدَهُمْ: انهن جو عهد، يعني اهو واعدو جيڪو انهن ڪيو هو.
• لَا يَتَّقُونَ: اهي الله کان نٿا ڊڄن، يعني تقويٰ نٿا ڪن ۽ الله جو خوف انهن جي دلين ۾ ناهي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن يهودين بابت آهي جن سان نبي ڪريم ﷺ معاهدو ڪيو هو، خاص طور تي بني قريظه وارن سان، ته اهي نه پاڻ جنگ ڪندا ۽ نه ڪنهن ٻئي کي مسلمانن خلاف مدد ڏيندا. پر اهي بدبخت هر ڀيري پنهنجو عهد ٽوڙي ڇڏيندا هئا. جڏهن به ڪو معاهدو ڪيائون، ته ان کي پورو نه ڪيائون، ۽ نه ئي ان تي قائم رهيا. اهي مشرڪن کي هٿيارن سان مدد ڏيندا هئا ته جيئن مسلمانن سان جنگ ڪن. انهن ۾ الله جو ڪو خوف ۽ تقويٰ نه هئي، نه اهي آخرت جي حساب ڪتاب تي يقين رکندا هئا، ۽ نه ئي انهن واعدن کي پورو ڪرڻ ۾ ڪا شرافت ۽ وفاداري محسوس ڪندا هئا. اهڙن ماڻهن جي عادت ئي عهد خلاف ورزي ۽ بيوفائي هئي.

3) هن آيت مان ملندڙ فائدا ۽ سبق:

• عهد ۽ واعدي جي پاسداري اسلام جي بنيادي تعليم آهي: مسلمان کي هميشه پنهنجو واعدو پورو ڪرڻ گهرجي، چاهي اهو ڪنهن دوست سان هجي يا دشمن سان.
• بيوفائي ۽ عهد شڪني بري صفت آهي: جيڪي ماڻهو بار بار واعدا ٽوڙيندا آهن، اهي اعتماد جوڳا نه هوندا آهن ۽ انهن جي ڪا عزت نه هوندي آهي.
• الله جو خوف ۽ تقويٰ ئي انسان کي صحيح رستي تي رکندي آهي: جنهن دل ۾ الله جو خوف هوندو آهي، اهو ئي پنهنجا واعدا ۽ ذميواريون پوريون ڪندو آهي.
• اسلام امن ۽ وفاداري جو مذهب آهي: قرآن اسان کي سيکاريندو آهي ته معاهدن ۽ واعدن جو احترام ڪريون، ۽ اهو ئي اسلام جي خوبصورتي آهي جيڪا دلين کي پاڪ ۽ معاشري کي مضبوط بڻائيندي آهي.
• قرآن جي تعليمات تي عمل ڪرڻ سڀني لاءِ ڀلائي آهي: جيڪڏهن اسان قرآن جي هدايتن تي هلون، ته اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿينداسين، ۽ اسان جي زندگي ۾ امن ۽ سڪون پيدا ٿيندو.